تحلیل پدیده «نفرین» در شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسی تنها یک روایت حماسی از تاریخ پهلوانان ایران باستان نیست، بلکه متنی عمیقا نمادین است که در آن مفاهیم انتزاعی مانند عدالت، سرنوشت و قدرت از طریق پدیده هایی چون «نفرین» تجلی می یابند. این پژوهش با هدف واکاوی کارکرد و ماهیت «نفرین» در شاهنامه فردوسی انجام شده است. روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی با رویکرد اسطوره شناسی تطبیقی و جامعه شناسی ادبی است. داده ها از طریق مطالعه میدانی در متن شاهنامه (تصحیح ژول مل) و منابع ثانویه معتبر گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که نفرین در شاهنامه فراتر از یک لعن ساده، مکانیسمی برای بازگرداندن «فر ایزدی» و برقراری تعادل کیهانی است. نفرین کنندگان اغلب نماینده گانی از نظم اخلاقی جهان هستند که در برابر بی عدالتی های انسانی واکنش نشان می دهند. همچنین، تحلیل ها حاکی از آن است که نفرین ها اغلب منجر به سلسله ای از وقایع تراژیک می شوند که در نهایت به تثبیت یک نظم اجتماعی جدید یا بازگشت پادشاه دادگر می انجامند. این پژوهش با مقایسه این الگو با اسطوره های بین النهرین و متون زرتشتی، نشان می دهد که نفرین در شاهنامه، ابزاری برای آموزش اخلاق سیاسی و هشدار به حاکمان است.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، نفرین ، اسطوره شناسی ، فر ایزدی ، عدالت ، فردوسی ، تحلیل گفتمان.