نقش بازخورد آموزشی معلم در پیشرفت تحصیلی و یادگیری موثر دانش آموزان

بازخورد آموزشی به عنوان یکی از قوی ترین ابزارهای تاثیرگذار بر یادگیری، اطلاعاتی را در مورد کیفیت عملکرد دانش آموز فراهم می کند و به او نشان می دهد که در مسیر یادگیری در چه نقطه ای قرار دارد. این پژوهش با هدف بررسی نقش انواع بازخورد (توصیفی، ارزشیابانه، اصلاحی و تشویقی) بر پیشرفت تحصیلی و یادگیری موثر دانش آموزان پایه هفتم در درس علوم تجربی انجام شد. روش پژوهش، شبه آزمایشی با طرح چهار گروهی (سه گروه آزمایش و یک گروه کنترل) و پیش آزمون-پس آزمون بود. جامعه آماری شامل ۳۲۰ دانش آموز از چهار مدرسه منطقه ۴ تهران بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و در چهار گروه ۸۰ نفری جایگزین شدند. گروه های آزمایش به ترتیب به مدت ۱۰ جلسه بازخورد توصیفی (مشروح و مبتنی بر معیار)، بازخورد ارزشیابانه (نمره و رتبه)، بازخورد اصلاحی (اشاره به خطا و راهنمایی) و بازخورد تشویقی (تمجید کلی) دریافت کردند. گروه کنترل هیچ بازخورد نظام مندی دریافت نکرد. ابزارها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته با روایی محتوایی (CVI=۰.۹۱) و پایایی (آلفای کرونباخ ۰.۸۸) و پرسشنامه یادگیری خودتنظیمی بوفارد (۱۹۹۵) بود. یافته ها نشان داد که بازخورد توصیفی با میانگین نمره پیشرفت ۴۲.۶ (از ۵۰) و یادگیری خودتنظیمی ۴۱.۳ به طور معناداری بهتر از سایر بازخوردها عمل کرده است (p<۰.۰۰۱). بازخورد اصلاحی (میانگین پیشرفت ۳۶.۴) و ارزشیابانه (۳۲.۸) در رتبه های بعدی قرار داشتند و بازخورد تشویقی (۲۷.۵) تفاوت معناداری با گروه کنترل (۲۴.۳) نداشت. تحلیل واریانس نشان داد که نوع بازخورد ۵۱ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین می کند. نتیجه آنکه بازخورد توصیفی که بر فرآیند و معیارهای یادگیری تاکید دارد، موثرترین نوع بازخورد است

کلیدواژه ها:

بازخورد توصیفی ، پیشرفت تحصیلی ، یادگیری خودتنظیمی ، بازخورد اصلاحی.