نقش کارشناس محیط زیست شهرداری در تقویت حکمرانی یکپارچه محیط زیست شهری با طراحی و راهبری سازوکارهای هماهنگی بین بخشی

تجربه مدیریت شهرهای ایران نشان می دهد که با گسترش شهرنشینی و پیچیده تر شدن مسائل محیط زیست شهری، چالش اصلی تنها کمبود منابع یا ضعف مقررات نیست، بلکه نبود سازوکار موثر برای هماهنگی بین بخشی در درون شهرداری است. در چنین شرایطی، کارشناس محیط زیست اگر صرفا در نقش «اجرای پروژه های محیط زیستی» باقی بماند، توان پاسخ گویی به این پیچیدگی را نخواهد داشت. این مقاله با تکیه بر ادبیات حکمرانی شهری و مدیریت تعارض، نقش کارشناس محیط زیست شهرداری را به عنوان «گره پیونددهنده واحدها» و «تسهیل گر تعامل و همکاری سازمانی» بازتعریف می کند و نشان می دهد که چگونه این نقش می تواند به تقویت حکمرانی یکپارچه محیط زیست شهری منجر شود. پژوهش با روش کیفی، بر پایه تحلیل اسنادی و مرور نظام مند مجموعه ای از مطالعات ایرانی و بین المللی در حوزه های برنامه ریزی محیط زیست شهری، حکمرانی شبکه ای و مدیریت تعارض منافع انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که ایفای نقش موثر توسط کارشناس محیط زیست، مستلزم طراحی سازوکارهای مسئله محور برای تصمیم سازی مشترک، مهندسی و هدایت جریان اطلاعات میان واحدهای مختلف، تشخیص و مدیریت فعالانه تعارض منافع و نهادینه سازی رویکرد مراقبت محور در فرایندهای اداری و اجرایی است. یافته ها نشان می دهد که چنین بازتعریفی از نقش کارشناس محیط زیست می تواند به کاهش گسست های سازمانی، ارتقای هم سویی سیاست ها، کاهش دوباره کاری و افزایش انسجام مداخلات محیط زیست شهری کمک کند. در پایان، بر لزوم رسمی سازی این نقش تسهیل گری در چارت سازمانی، اصلاح شرح وظایف، و تقویت شایستگی های حرفه ای، ارتباطی و بین رشته ای کارشناسان محیط زیست تاکید می شود؛ امری که شرط لازم برای گذار شهرداری ها به سوی حکمرانی یکپارچه و کارآمد محیط زیست شهری در ایران به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

کارشناس محیط زیست شهرداری ، تسهیل گری بین بخشی ، سازوکارهای هماهنگی ، تعارض منافع