توسعه مهارت های اجتماعی-عاطفی دانش آموزان از طریق برنامه های مدرسه و نقش معلمان

مهارت های اجتماعی-عاطفی مجموعه ای از شایستگی های قابل آموزش شامل خودآگاهی، مدیریت هیجان، همدلی، مسئولیت پذیری و مهارت های ارتباطی هستند که با پیامدهای کلیدی آموزشی از جمله بهبود ارتباط با همسالان، کاهش مشکلات رفتاری و ارتقای پیشرفت تحصیلی پیوند دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش برنامه های مدرسه محور در توسعه مهارت های اجتماعی-عاطفی و تبیین نقش کلیدی معلمان در طراحی، اجرا و پایداری این برنامه ها انجام شد. مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل در میان دانش آموزان اجرا شد. نمونه ۱۲۰ نفری با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل تخصیص یافت. مداخله شامل یک برنامه جامع یادگیری اجتماعی-عاطفی مدرسه محور در ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای بود که معلمان آموزش دیده آن را در کلاس اجرا کردند. ابزار گردآوری داده ها مقیاس شایستگی های اجتماعی-عاطفی، پرسشنامه رفتارهای سازشی مدرسه و سنجه اقلیم کلاس بود که روایی صوری و محتوایی آنها به تایید خبرگان رسید و ضرایب پایایی مناسب گزارش شد. تحلیل داده ها با آمار توصیفی و استنباطی (تحلیل کوواریانس و مدل های خطی تعمیم یافته) نشان داد دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به کنترل بهبود معناداری در مولفه های خودمدیریتی، همدلی و مهارت های ارتباطی داشتند و همزمان کاهش رفتارهای برون ریزانه و تعارض های همسالان مشاهده شد. نقش کیفیت اجرا توسط معلم، اقلیم حمایتی کلاس و هم ترازی برنامه با فرهنگ مدرسه به عنوان تعدیل گرهای مهم اثرات برنامه شناسایی شد. یافته ها اهمیت سرمایه گذاری نظام مند بر تربیت معلمان در حوزه یادگیری اجتماعی-عاطفی و ادغام این برنامه ها در برنامه درسی و زندگی روزمره مدرسه را برجسته می کند. توصیه می شود بهبودهای سیاستی شامل آموزش حرفه ای معلمان، پشتیبانی رهبری مدرسه، و نظام ارزیابی فرآیندی و پیامدی برای تضمین کیفیت اجرا در نظر گرفته شود. این پژوهش پیامدهای نظری برای مدل های چندسطحی رشد اجتماعی-عاطفی و پیامدهای عملی برای مدارس در مسیر ارتقای سلامت روانی و سرمایه اجتماعی دانش آموزان دارد.

کلیدواژه ها:

یادگیری اجتماعی-عاطفی ، برنامه های مدرسه محور ، نقش معلم ، اقلیم کلاس