ارزیابی اثربخشی مداخله گروهی قصه گویی درمانی (Narrative Therapy) بر بهبود عزت نفس و شکل گیری هویت در دانش آموزان دختر

هدف از انجام این پژوهش، بررسی و جمع بندی شواهد موجود پیرامون اثربخشی مداخلات گروهی مبتنی بر رویکرد درمان روایت گرا یا همان قصه گویی درمانی بر بهبود مولفه های عزت نفس و تسریع فرآیند شکل گیری هویت در دانش آموزان دختر است. با توجه به اینکه دوران نوجوانی، به ویژه برای دختران، دوره ای حساس از تغییرات هویتی و نوسانات عاطفی است، شناخت روش های درمانی که با زبان داستان و نماد با این گروه سنی ارتباط برقرار می کنند، از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش از نوع مروری است که با جستجوی گسترده در پایگاه های داده علمی معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی چند سال اخیر انجام شده است. نتایج حاصل از تحلیل مطالعات نشان داده است که مداخلات گروهی مبتنی بر درمان روایت گرا تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش عزت نفس و بهبود وضعیت هویت دانش آموزان دختر دارد. یافته ها حاکی از آن بود که تکنیک هایی مانند «برون سازی مشکل» که در آن مشکل از شخص جدا می شود، به دانش آموزان کمک می کند تا خود را با مشکل یکی ندانند و در نتیجه احساس شرم یا بی کفایتی کمتری داشته باشند. همچنین، تکنیک «بازگفت سازی داستان» به آن ها اجازه می دهد تا با تغییر زاویه دید نسبت به تجربیات زندگی خود، نقاط قوت و توانمندی های نادیده گرفته شده شان را کشف کنند. این فرآیند منجر به افزایش احساس ارزشمندی شخصی می شود. در بعد هویت نیز، شنیدن داستان های یکدیگر در گروه درمانی باعث می شود نوجوانان متوجه شوند که دغدغه های هویتی آن ها مشترک است و این امر احساس تنهایی را کاهش داده و به آن ها کمک می کند تا هویتی منسجم تر و پایدارتر بسازند. اندازه اثر این مداخلات در مطالعات بررسی شده متوسط تا بزرگ گزارش شده است که نشان دهنده کارآمدی بالای آن است. بر اساس یافته های این مرور سیستماتیک، می توان نتیجه گرفت که درمان روایت گرا به عنوان یک روش گروهی موثر، پتانسیل بالایی برای ارتقای سلامت روان دختران نوجوان دارد. این روش با استفاده از زبان داستان، مقاومت کمتری در برابر مراجعان ایجاد می کند و به آن ها فضایی امن برای بیان احساسات و کشف معنای جدید در زندگی شان فراهم می آورد. بهبود عزت نفس و شکل گیری هویت از طریق این روش، ریشه در توانمندسازی فرد برای نوشتن دوباره داستان زندگی اش دارد، جایی که او قهرمان داستان خود می شود نه قربانی شرایط. پیشنهاد می شود مشاوران مدارس و روان شناسان از این رویکرد به عنوان بخشی از برنامه های پیشگیرانه و حمایتی استفاده کنند. همچنین، آموزش مهارت های قصه گویی به والدین و معلمان می تواند به ایجاد محیطی حمایت گرتر برای رشد هویتی نوجوانان کمک کند.

کلیدواژه ها:

درمان روایت گرا ، قصه گویی درمانی ، عزت نفس ، شکل گیری هویت ، دانش آموزان دختر ، مداخله گروهی