تحلیل راهبردی کاربرد هوش مصنوعی در برنامه ریزی شهری ایران با رویکرد SWOT فرصتها، چالشها و راهکارها

با گسترش چالش های پیچیده شهری مانند افزایش تراکم جمعیت، آلودگی هوا، ناکارآمدی زیرساخت ها و نیاز روزافزون به تصمیم گیری های دقیق و سریع، ابزارهای سنتی برنامه ریزی شهری دیگر پاسخگوی شرایط امروز نیستند. هوش مصنوعی (AI) به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین ظرفیت بالایی برای پردازش داده های حجیم، تحلیل الگوهای پنهان و پیش بینی روندهای آینده دارد و می تواند نقش کلیدی در تحول نظام برنامه ریزی شهری ایفا کند. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) و بهره گیری از مدل تحلیل SWOT، به بررسی فرصت ها، نقاط ضعف، تهدیدها و ظرفیت های کاربرد هوش مصنوعی در برنامه ریزی شهری ایران می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که AI در ارتقاء دقت مدل سازی شهری، بهینه سازی مدیریت ترافیک و افزایش شفافیت فرآیندهای تصمیم گیری عملکرد مثبتی دارد، با این حال نبود زیرساخت داده ای منسجم، ضعف دانش تخصصی در بدنه مدیریتی و فقدان چارچوب های اخلاقی و قانونی از موانع کلیدی به کارگیری اثربخش این فناوری در شهرهای ایران هستند. در ادامه، راهبردهایی همچون توسعه زیرساخت داده باز، بومی سازی الگوریتم ها، آموزش منابع انسانی، تدوین منشور اخلاق دیجیتال و ارتقاء مشارکت شهروندی پیشنهاد شده است. این مطالعه بر ضرورت طراحی یک نقشه راه ملی برای پیاده سازی هوش مصنوعی در نظام تصمیم گیری شهری تاکید دارد تا هوشمندسازی شهری نه تنها فناورانه بلکه انسانی، مشارکتی و عادلانه باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، برنامه ریزی شهری ، تحلیل SWOT ، داده ، محور تصمیم سازی هوشمند ، شهر هوشمند