بررسی و ارائه راهکارهای کنترل سیلاب در شهر ملایر

سیلاب های شهری از جمله مخاطرات طبیعی اند که در سال های اخیر با گسترش سریع شهرنشینی، تغییر کاربری اراضی، کاهش نفوذپذیری سطح زمین و ضعف در سیستم های زهکشی، خسارات قابل توجهی به شهرها وارد کرده اند. شهر ملایر به عنوان یکی از مراکز مهم شهری در استان همدان به دلیل موقعیت توپوگرافی خاص، عبور مسیل ها از درون بافت شهری و افزایش ساخت و ساز در اراضی حاشیه ای در معرض خطر وقوع سیلاب های ناگهانی قرار دارد. بررسی روند تحولات فضایی شهر نشان می دهد که توسعه بی رویه کالبدی و تبدیل اراضی کشاورزی و بایر به کاربری های مسکونی و تجاری موجب کاهش ظرفیت طبیعی اراضی در جذب رواناب ها و در نتیجه افزایش احتمال وقوع آب گرفتگی در معابر و محلات مختلف شده است. روش این پژوهش بر پایه رویکرد توصیفی-تحلیلی است و داده های مورد نیاز از طریق مطالعات میدانی، نقشه های هیدرولوژیک، داده های بارش و تصاویر ماهواره ای جمع آوری شده است. یافته ها نشان می دهد که نقاط بحرانی سیلاب در ملایر عمدتا در محدوده های شرقی و جنوبی شهر و در امتداد مسیل های قدیمی مشاهده می شود. ضعف سیستم جمع آوری آب های سطحی، نبود برنامه جامع مدیریت سیلاب و ساخت و سازهای بی رویه در حریم روددره ها، از مهم ترین عوامل تشدید کننده خطر سیلاب در این شهر است. بر این اساس راهکارهای پیشنهادی برای کاهش خطر سیلاب در ملایر شامل تقویت شبکه زهکشی شهری، احداث حوضچه های تاخیری و مخازن ذخیره آب باران، احیای مسیر طبیعی مسیل ها، افزایش نفوذپذیری سطوح شهری از طریق توسعه فضاهای سبز و رعایت اصول مدیریت یکپارچه منابع آب است. اجرای این راهبردها می تواند نقش موثری در کاهش خسارات و ارتقای تاب آوری شهری در برابر مخاطرات سیلاب ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

سیلاب ، شهری مدیریت ، سیلاب کنترل ، رواناب ، ملایر ، مخاطرات طبیعی ، مدیریت شهری پایدار