تاثیر برنامه های توسعه محلی بر بهبود بافت های فرسوده

بافت های فرسوده شهری در بسیاری از شهرهای ایران از جمله تهران، مشهد، تبریز و شیراز سال هاست که با مشکلاتی مانند فرسودگی کالبدی، ضعف خدمات زیرساختی، عدم ایمنی و کاهش کیفیت زندگی ساکنان مواجه هستند. تجربه نشان داده است که برنامه های کلان و یکپارچه شهری به تنهایی نتوانسته اند به حل ریشه ای این مسائل کمک کنند؛ به همین دلیل طی یک دهه اخیر، «برنامه های توسعه محلی» با تاکید بر مشارکت محله محور، توانمندسازی اجتماعی و ساماندهی تدریجی فضاهای شهری مطرح شده اند. نمونه هایی از این برنامه ها مانند دفاتر تسهیل گری و توسعه محلی در تهران و مشهد نشان داده است که ورود گروه های محلی و میانجی گران اجتماعی می تواند روند نوسازی را شتاب دهد و اعتماد ساکنان را در فرایند بازآفرینی شهری افزایش دهد (شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران، ۱۳۹۷، ۲۰۲۰, UN-Habitat). این پژوهش با هدف بررسی تاثیر برنامه های توسعه محلی بر بهبود بافت های فرسوده و تحلیل میزان موفقیت این برنامه ها در ارتقای کیفیت زیست پذیری محلات انجام شده است. روش مطالعه مبتنی بر تحلیل اسناد، بررسی میدانی محدود، و مرور نمونه های موفق داخلی و بین المللی است. نتایج اولیه حاکی از آن است که هرگاه ساکنان در تصمیم گیری ها نقش فعال داشته اند و برنامه ها به جای رویکردهای صرفا کالبدی به ابعاد اجتماعی و اقتصادی نیز توجه کرده اند، سرعت نوسازی افزایش یافته، مقاومت اجتماعی کاهش پیدا کرده و کیفیت فضاهای عمومی به طور قابل توجهی بهبود یافته است (Couch ۲۰۱۶, Dennemann &). این مقاله نشان می دهد که برنامه های توسعه محلی اگر با حمایت نهادی و منابع پایدار همراه شوند، می توانند به یک ابزار کارآمد برای بازآفرینی بافت های فرسوده و تقویت سرمایه اجتماعی شهرها تبدیل شوند.

کلیدواژه ها:

توسعه محلی ، بافتهای فرسوده ، باز آفرینی شهری ، مدیریت شهری