سیاست گذاری پلتفرمی در شهر هوشمند: چالش مالکیت داده ها

در دهه ی اخیر، ظهور پلتفرم های دیجیتال در بستر شهرهای هوشمند موجب دگرگونی بنیادین در شیوه های تولید، مدیریت و مصرف داده های شهری شده است. شهرداری ها، شرکت های فناوری و شهروندان به صورت همزمان در تولید داده نقش آفرینی می کنند، اما مسئله ی مالکیت و دسترسی به این داده ها به یکی از چالش های اصلی سیاست گذاری شهری بدل شده است. این پژوهش با هدف بررسی ابعاد نهادی و سیاستی مالکیت داده در حکمرانی پلتفرمی شهر هوشمند انجام شده است. چارچوب تحلیلی مقاله بر مبنای مفهوم «شهر به مثابه پلتفرم» استوار است که در آن، شهر نه صرفا فضای فیزیکی بلکه زیست بومی داده محور تلقی می شود. یافته های اولیه نشان می دهند که تمرکز مالکیت داده نزد شرکت های خصوصی سبب کاهش شفافیت، تضعیف حاکمیت عمومی و گسترش نابرابری دیجیتال میان شهروندان می شود. همچنین، نبود چارچوب های بومی برای تنظیم روابط میان بازیگران داده (شهرداری ها، استارت آپ ها و کاربران) موجب شکنندگی اکوسیستم داده شهری در ایران شده است. در این راستا، پژوهش حاضر به بازاندیشی در سیاست گذاری داده از منظر عدالت اطلاعاتی و حکمرانی چندسطحی پرداخته و پیشنهاد می کند سیاست گذاری پلتفرمی باید بر پایه ی اصول دسترسی باز، مالکیت جمعی داده و شفافیت الگوریتمی بازتعریف گردد. انتظار می رود نتایج این تحقیق بتواند به تدوین قوانین و دستورالعمل های ملی در زمینه ی حکمرانی داده شهری یاری رساند و مسیر گذار از «شهر هوشمند فناورانه» به «شهر هوشمند انسانی» را هموار سازد.

کلیدواژه ها:

سیاست گذاری پلتفرمی ، شهر هوشمند ، مالکیت داده ، حکمرانی شهری ، عدالت اطلاعاتی