طراحی مدل بومی اقتصاد چرخشی برای بهینه سازی مدیریت پسماند و منابع شهری مطالعه موردی شهرداری قائم شهر

اقتصاد چرخشی به عنوان رویکردی نوین در مدیریت شهری، بستری برای کاهش دفن پسماند، بازیافت منابع و ارتقای پایداری محیطی فراهم می کند. این پژوهش با هدف طراحی مدل بومی اقتصاد چرخشی برای مدیریت پسماند در قائم شهر انجام شده است. روش تحقیق شامل مرور نظام مند مطالعات داخلی و بین المللی، تحلیل اسناد و داده های شهرداری و به کارگیری ابزارهایی مانند ماتریس SWOT و تحلیل ذی نفعان است. نتایج نشان می دهد قائم شهر روزانه بیش از ۲۳۰ تن پسماند تولید می کند، در حالی که نرخ بازیافت کمتر از ۵ درصد است و بخش قابل توجهی از زباله ها در سایت های دفن غیربهداشتی انباشته می شوند. مدل پیشنهادی متشکل از پنج مولفه اصلی است: (۱) سیاست گذاری و نهادسازی، (۲) توسعه زیرساخت های فناورانه نظیر تفکیک از مبدا، خطوط پردازش و مدیریت شیرابه، (۳) تقویت بازار و زنجیره ارزش بازیافت، (۴) آموزش و تغییر رفتار شهروندان، و (۵) مکانیزم های مالی و انگیزشی. اجرای مرحله ای این مدل می تواند نرخ بازیافت را در افق میان مدت به بیش از ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش دهد و ضمن کاهش هزینه ها و پیامدهای زیست محیطی، فرصت های اقتصادی و اجتماعی جدیدی برای شهر ایجاد کند. یافته ها بیانگر آن است که طراحی مدل های بومی اقتصاد چرخشی، متناسب با شرایط هر شهر، راهکاری کلیدی برای دستیابی به مدیریت پایدار پسماند در ایران است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد چرخشی ، مدیریت پسماند شهری ، مدل بومی ، قائم شهر ، بازیافت ، پایداری شهری