بررسی میزان رعایت ضوابط شهرسازی و معماری در پروژه های شهرداری قائم شهر

رعایت ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری یکی از پیش شرط های اساسی برای تضمین توسعه شهری پایدار، سامان یافته و عادلانه است. شهر قائم شهر در استان مازندران با جمعیت بالغ بر حدود ۲۰۰ هزار نفر و محدوده شهری افزون بر … هکتار، طی سال های اخیر شاهد رشد ساختمانی و طرح های توسعه ای قابل توجه بوده است. با این حال، پرسش این است که در پروژه های شهرداری قائم شهر تا چه میزان ضوابط مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و مقررات محلی مرتبط با معماری و شهرسازی رعایت شده اند؟ این مطالعه با هدف مرور ادبیات مرتبط، استخراج شاخص های کمی و کیفی موجود در پروژه های شهرداری، تحلیل رعایت یا تخلف از ضوابط، و ارائه پیشنهاداتی سیاستی-پژوهشی انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی است؛ ابتدا مبانی نظری و تعاریف کلیدی زبان یافته، سپس پژوهش های داخلی و بین المللی (سال های اخیر) مرور شده اند، در ادامه چارچوب مفهومی تدوین شده و از داده های مستند موجود در اسناد مصوب، طرح جامع و تفصیلی شهر قائم شهر و احکام مرتبط استفاده گردیده است. یافته ها نشان می دهند که علیرغم وجود مصوبه طرح جامع شهر قائم شهر که جمعیت افق ۱۴۱۰ را در حدود ۲۴۲ هزار نفر در نظر گرفته است (مصوبه شماره ۱۳۶۸۱۱/۳۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۱۳)، بسیاری از ضوابط مانند حدنصاب تامین پارکینگ، حداقل اندازه قطعات، پهنه بندی اراضی زراعی و باغی داخل محدوده شهری، الزامات حریم رودخانه و گسل، به صورت همگن در پروژه های ساختمانی رعایت نشده اند. تحلیل شکاف پژوهشی نشان می دهد که کمبود مطالعات کمی دقیق از سطح رعایت ضوابط در پروژه های شهرداری های متوسط ایران وجود دارد؛ به ویژه در شهرهایی چون قائم شهر که فشار رشد ساخت وساز و توسعه شهری با ملاحظات زمین شناسی، کشاورزی، حریم رودخانه و گسل مواجه اند. در پایان، پیشنهاد می شود که شهرداری و دستگاه برنامه ریزی استان مازندران، همراه با دانشگاه ها، سامانه پایش الکترونیکی رعایت ضوابط را راه اندازی کنند، و محققان نیز پژوهش های میدانی با نمونه برداری در پروژه های محلی انجام دهند. نتایج این بررسی برای سیاست گذاران محلی و ملی در زمینه ارتقای انضباط ساخت وساز مفید خواهد بود.

کلیدواژه ها:

قوانین شهرسازی ، معماری شهری ، پروژه های شهری ، رعایت ضوابط ، شهرداری قائم شهر ، توسعه پایدار