بررسی روند تغییرات شاخص های زیست محیطی در کشور ایران

هدف اصلی این پژوهش، بررسی روند تغییرات شاخص های زیست محیطی در کشور ایران طی سه مقطع زمانی ۱۳۸۰، ۱۳۹۰ و ۱۴۰۰ می باشد. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و از منظر هدف کاربردی است که از روش کتابخانه ای برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. تجزیه وتحلیل داده های پژوهش به صورت کمی و آماری و از طریق نرم افزارهای SPSS، EXCEL و GIS انجام گرفته است. در این پژوهش به دلیل اینکه هدف اصلی شناسایی روند تغییرات می باشد از وزن دهی یکسان برای شاخص ها استفاده شده است تا میزان اهمیت هر یک از شاخص ها یکسان و معادل ۰.۰۱۸ در نظر گرفته شده است، همچنین برای شناسایی وضعیت محدوده مورد مطالعه در طی سال های مورد بررسی از مدل CoCoSo استفاده شده است. مطابق یافته های پژوهش، نرخ مرگ ومیر ناشی از مسمومیت های غیرعمدی در هر سه گروه مردان، زنان و کل جمعیت کاهش یافته که می تواند به بهبود زیرساخت های سلامت یا ارتقای آگاهی عمومی نسبت داده شود. همچنین دسترسی به خدمات آب آشامیدنی ایمن و حداقل خدمات بهداشتی در مناطق روستایی بهبود قابل توجهی یافته که از پیشرفت در سیاست های توسعه روستایی حکایت دارد. در مقابل، انتشار گازهای گلخانه ای (مانند CO، CH₄ و N₂O) از بخش های مختلف مانند صنعت، ساختمان، حمل ونقل و کشاورزی، رشد فزاینده ای داشته و یکی از مهم ترین عوامل تضعیف شاخص های ترکیبی محیط زیستی بوده است. این امر نشان می دهد که پیشرفت اقتصادی کشور با فشار زیست محیطی فزاینده همراه شده است. در مجموع، نتایج تحقیق نشان می دهد که بدون مداخلات سیاستی موثر و متمرکز بر توسعه پایدار، بهبود کوتاه مدت شاخص ها نمی تواند تداوم یابد. سال ۱۳۹۰ نقطه اوج عملکرد زیست محیطی ایران بوده، اما حفظ این روند نیازمند سیاست گذاری هوشمند، پایش مستمر و مشارکت بین بخشی بوده است که به نظر می رسد در دهه بعدی مورد غفلت قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، زیست محیطی ، روند تغییرات ، ایران