بررسی اثر شکاف قیمتی ارزهای مختلف و آزادسازی نرخ ارز بر متغیرهای کلان اقتصادی (در راستای ایجاد یکسان سازی نرخ ارز)

به طور معمول سیاست ارزی با هدف تسریع رشد صادرات کمک به کاهش ناترازی بخش خارجی، تحریک رشد اقتصادی و غیره مورد استفاده قرار می گیرد. مطالعات نشان می دهد این سیاست می تواند از کانال های متعددی بخش واقعی اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش حاضر به بررسی تجربی اثر شکاف نرخ ارز رسمی و بازار آزاد و آزادسازی نرخ ارز بر متغیرهای صادرات، قاچاق، تورم و بیکاری اقتصاد ایران طی دوره زمانی ۱۳۷۱ تا ۱۴۰۲ با استفاده از تابع واکنش آنی پرداخته است. نتایج نشان داد که: ۱) اثر شکاف نرخ ارز بر متغیرهای کلان اقتصادی تا ۲ دوره باعث افزایش صادرات بوده، از دوره ۲ به بعد روند افزایشی کاهش یافته و از دوره ۵ به بعد باعث کاهش صادرات شده است؛ باعث افزایش قاچاق شده است و از دوره پنجم به بعد تاثیر شکاف نرخ ارز بر قاچاق کاهشی شده است. در واقع شکاف نرخ ارز باعث افزایش قاچاق بوده اما از دوره پنج به بعد شدت افزایش قاچاق کاهش یافته است. ابتدا باعث کاهش و سپس افزایش تورم شده است. در واقع تا ۲ دوره باعث کاهش شدید تورم و سپس شدت کاهش تورم کمتر شده و از دوره ۴ به بعد باعث افزایش تورم شده است و از دوره ۶ به بعد شدت افزایش تورم کاهشی شده است. ابتدا باعث کاهش شدید و سپس کاهش خفیف بیکاری شده است. در واقع تا دوره ۴ باعث کاهش شدید بیکاری و سپس شدت کاهش بیکاری کمتر شده است. ۲) اثر آزادسازی نرخ ارز بر متغیرهای کلان اقتصادی به طور مثبت صادرات را تحت تاثیر قرار داده است. این روند صعودی ادامه دار بوده به طوریکه از دوره ۵ به بعد به طور فزاینده صورت گرفته است. روند نزولی عکس العمل قاچاق به آزادسازی نرخ ارز از دوره اول به بعد نیز ادامه داشته است، به طوری که از همان دوره اول به بعد تاثیر آزادسازی نرخ ارز بر قاچاق کاهشی شده است. آزادسازی نرخ ارز بر تورم اثرگذار بوده و ابتدا باعث افزایش و سپس کاهش تورم شده است. در واقع تا ۲ دوره باعث افزایش تورم و سپس باعث کاهش تورم شده است. ابتدا باعث کاهش خفیف و سپس کاهش شدید بیکاری شده است. در واقع تا ۵ دوره باعث کاهش خفیف بیکاری و سپس شدت کاهش بیکاری، سپس افزایشی شده است.

کلیدواژه ها:

شکاف قیمتی ارز ، یکسان سازی نرخ ارز ، تابع عکس العمل آنی