وابستگی ناموزون به شرق و عضویت ایران در پیمان شانگهای

زمینه و اهداف اصلی ترین هدف پژوهش حاضر این است که تاثیر عضویت در پیمان شانگهای بر سیاست خارجی ایران را مورد بررسی قرار دهد. نتایج پژوهش؛ به طور خلاصه می توان از مباحث مطرح شده در این نوشتار این گونه نتیجه گرفت که سازمان همکاری شانگهای در ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ توسط جمهوری خلق چین، فدراسیون روسیه، قزاقستان، تاجیکستان و ازبکستان پایه گذاری شد. زمینه شکل گیری این پیمان مسلمانانی بوده اند که در دو سوی مرز اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و جمهوری خلق چین علیه دولت های مذکور دست به فعالیت های ضد امنیتی می زدند. تهدیدات مرزی و قومی که از آسیای مرکزی نشات می گرفت دلیل دیگری برای همکاری نزدیک روس ها و چینی ها برآورد می شود. روش پژوهش؛ روشی که پژوهش بر اساس آن انجام گرفته، توصیفی-تحلیلی است. با کمک نظریه وابستگی متقابل و استفاده از نظرات اندیشمندان این عرصه و همچنین بهره برداری از نکات کلیدی کتاب ها و مقالات علمی، تارنماها و روزنامه های داخلی و خارجی، وابستگی ناموزون به شرق و عضویت ایران در پیمان شانگهای را مورد بررسی قرار داده ایم. یافته ها و نتایج؛ فروپاشی شوروی موجی از ناامنی و بی ثباتی را در جمهوری های به جا مانده از اتحاد جماهیر شوروی ایجاد کرد. قرقیزستان، تاجیکستان و قزاقستان برای فرار از این هرج ومرج به همراه چین و روسیه مجمع شانگهای-۵ را ایجاد کرده اند. با پیوستن ازبکستان به این مجمع بستری برای ایجاد همکاری های بزرگ تر و پی ریزی پیمان شانگهای به وجود آمد. مرشایمر بر این باور است که چین تمایل دارد تا بر آسیا مسلط شود و با دیکته سیاست های خود، موجی از فشارها برای خروج ایالات متحده آمریکا از آسیا ایجاد کند. برخی از تحلیل گران بر این عقیده اند که روس ها نیز از SCO به عنوان ابزاری برای تاثیرگذاری بر سیاست خارجی کشورهای عضو سوء استفاده می کنند. سیاست خارجی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ دو بار دستخوش تغییرات شد. انقلابیون ابتدا با خروج از زمره متحدین غرب، سیاست نه شرقی و نه غربی را اتخاذ کردند اما رفته رفته تحت تاثیر فشارهای غرب و تحریم های بین المللی به خصوص از سال ۱۳۸۴ به وابستگی ناموزون با شرق سوق داده شدند.

کلیدواژه ها:

ایران ، پیمان شانگهای ، چین ، روسیه ، نگاه به شرق