ارائه مدل بهینه سازی برنامه درسی هنرستان های دام و طیور بر اساس نیازهای نوظهور صنعت، فناوری های نو و مهارت های کاربردی مورد انتظار بازار کار

هدف این پژوهش ارائه یک مدل بهینه سازی برنامه درسی هنرستان های دام و طیور بر اساس نیازهای نوظهور صنعت، فناوری های نو و مهارت های کاربردی مورد انتظار بازار کار است. با توجه به سرعت تحول فناوری های دامپروری—از جمله سیستم های هوشمند پرورش، حسگرهای اینترنت اشیا، نرم افزارهای تحلیل و جیره نویسی، اتوماسیون مدیریتی و الزامات جدید ایمنی زیستی—برنامه درسی موجود هنرستان های کشاورزی با شکاف های قابل توجهی مواجه است و پاسخگوی نیازهای حرفه ای نسل جدید هنرجویان نیست. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی اکتشافی–توصیفی (Mixed-Method) در دو بخش انجام شد. در بخش کیفی، با ۲۲ نفر از متخصصان صنعت دام و طیور، مدیران فارم ها، کارشناسان خوراک، دامپزشکان و مربیان فنی مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و داده ها با روش تحلیل مضمون کدگذاری شدند. در بخش کمی، داده های حاصل از پرسشنامه شایستگی های کلیدی (توزیع شده میان ۱۸۰ هنرجو، مربی و کارفرما) با تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی، مدل یابی ساختاری و روش AHP برای وزن دهی نیازهای مهارتی تحلیل شد. یافته ها نشان دادند که پنج حوزه شایستگی شامل مهارت های دیجیتال و داده محور، مهارت های تخصصی دام و طیور، مهارت های ایمنی زیستی، مهارت های تحلیلی و اقتصادی، و مهارت های مدیریتی–ارتباطی بیشترین اهمیت را در بازار کار کنونی و آینده دارند. همچنین تحلیل شکاف نشان داد بخش هایی از برنامه درسی فعلی فاقد پوشش مهارت های ضروری مانند مدیریت داده، کار با حسگرهای هوشمند، تحلیل اقتصادی تولید و به کارگیری نرم افزارهای نوین جیره نویسی است. در نهایت، مدل بهینه سازی سه مرحله ای شامل ورودی ها (نیازها و فناوری ها)، فرآیند (وزن دهی، تحلیل شکاف و بازطراحی محتوا) و خروجی ها (برنامه درسی پیشنهادی و ماتریس صلاحیت ها) ارائه شد. این مدل می تواند به عنوان نقشه راهی برای بازنگری برنامه درسی هنرستان های کشاورزی و هم راستاسازی آن با تحولات سریع صنعت دام و طیور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، بهینه سازی ، هنرستان های دام و طیور ، فناوری های نو ، مهارت های بازار کار ، تحلیل شکاف ، TVET.