بررسی تاثیر یادگیری مبتنی بر حل مسئله (PBL) و یادگیری اکتشافی بر تفکر انتقادی دانش آموزان

با توجه به تغییر پارادایم های آموزشی از انتقال محوری به یادگیری محوری و اهمیت حیاتی تفکر انتقادی در پرورش شهروندان آگاه و کارآمد، این مقاله با هدف بررسی و مقایسه تاثیر دو رویکرد یادگیری مبتنی بر حل مسئله (PBL) و یادگیری اکتشافی بر ارتقای مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نوع مروری و کتابخانه ای است که با روشی نظام مند و تحلیلی انجام پذیرفته است. نتایج تحلیل نشان داد که هر دو روش آموزشی تاثیر مثبت و معناداری بر تفکر انتقادی دارند، اما با تاکید بر ابعاد متفاوتی از این مهارت. یادگیری مبتنی بر حل مسئله (PBL) به دلیل ساختاردهی مسائل واقعی و الزام به توجیه استدلال ها، در تقویت مهارت های «تحلیل»، «ارزیابی شواهد» و «استدلال منطقی» کارآمدتر عمل می کند. در مقابل، یادگیری اکتشافی با ایجاد فضای کنجکاوی و کشف شخصی، بر ابعاد فراشناختی مانند «خودتنظیمی»، «پرسشگری» و «فرموله سازی فرضیه» تاثیر عمیق تری دارد. همچنین، شواهد نشان می دهد که تلفیق این دو روش (اکتشاف هدایت شده در چارچوب حل مسئله) می تواند اثربخشی بیشتری نسبت به استفاده انحصاری از هر کدام داشته باشد، زیرا نقاط ضعف هر روش را پوشش داده و تعادلی میان درک عمیق مفاهیم و کاربرد منطقی آن ها ایجاد می کند. همچنین، یافته های این مقاله نشان می دهد که PBL و یادگیری اکتشافی مکمل یکدیگر هستند و انتخاب بین آن ها نباید به صورت انحصاری صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر حل مسئله (PBL) ، یادگیری اکتشافی ، تفکر انتقادی ، روش های تدریس فعال ، آموزش نوین