بررسی اثر مقایسه اجتماعی در شبکه های مجازی بر اعتمادبه نفس

هدف پژوهش حاضر بررسی اثر مقایسه اجتماعی در شبکه های مجازی بر اعتمادبه نفس کاربران است؛ موضوعی که در سال های اخیر با گسترش پلتفرم های اجتماعی و حضور گسترده افراد در فضای مجازی اهمیت قابل توجهی یافته است. در این مطالعه، نقش دو گونه مقایسه اجتماعی بالارونده و پایین رونده بر ارزیابی فرد از توانایی ها و ارزشمندی شخصی بررسی شده است. پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با استفاده از پرسش نامه استاندارد اعتمادبه نفس و مقیاس مقایسه اجتماعی در میان کاربران فعال شبکه های اجتماعی انجام شد. نتایج نشان داد مقایسه اجتماعی بالارونده – یعنی مقایسه خود با افراد ادراک شده موفق تر یا جذاب تر – به طور معناداری با کاهش اعتمادبه نفس، افزایش نارضایتی از تصویر ذهنی و تضعیف خودارزشی همراه است. در مقابل، مقایسه اجتماعی پایین رونده در برخی موارد می تواند اثرات کوتاه مدت مثبت بر احساس کفایت و رضایت فردی داشته باشد، اما این تاثیر پایدار نبوده و در چرخه استفاده مستمر از شبکه های مجازی تضعیف می شود. همچنین یافته ها نشان می دهد میزان درگیری هیجانی با شبکه های اجتماعی، مدت زمان حضور در پلتفرم ها و نوع محتوای مشاهده شده نقش واسطه ای مهمی در شدت اثر مقایسه اجتماعی بر اعتمادبه نفس دارند. این پژوهش با تاکید بر پیامدهای روان شناختی پدیده مقایسه اجتماعی، بر ضرورت ارتقای سواد رسانه ای، تقویت خودآگاهی دیجیتال و توسعه مداخلات پیشگیرانه برای مدیریت اثرات منفی شبکه های مجازی تاکید می کند.