اقدام پژوهی:چگونه توانستم عدم خودباوری، عدم علاقمندی به درس، ضعف نمرات درسی و استرس و اضطراب زیاد دانش آموزان را کاهش دهم؟

اقدام پژوهی حاضر با هدف شناسایی و کاهش مشکلاتی نظیر عدم خودباوری، کاهش علاقه به یادگیری، افت نمرات درسی و افزایش استرس و اضطراب در میان دانش آموزان پایه نهم مدرسه آزادی در منطقه ۱۴ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ انجام شد. در سال های اخیر، عوامل مختلفی مانند فشارهای تحصیلی، تغییرات اجتماعی، روش های سنتی تدریس و کمبود انگیزش درونی، موجب کاهش اعتماد به نفس تحصیلی و افزایش اضطراب در دانش آموزان شده است. این مسئله در کلاس های مورد تدریس پژوهشگر نیز مشاهده شد؛ به گونه ای که تعدادی از دانش آموزان تمایل کمتری به مشارکت در فعالیت های آموزشی داشتند، در انجام تکالیف درسی دچار تردید بودند و عملکرد تحصیلی ضعیف تری از خود نشان می دادند.پژوهشگر که دبیر پایه نهم با سابقه ۲۶ سال تدریس است، با مشاهده این وضعیت در شش کلاس درسی و در میان دانش آموزان مدرسه، تلاش کرد با بهره گیری از رویکرد اقدام پژوهی و روش های کیفی به شناسایی ریشه های مسئله بپردازد و راهکارهای عملی برای بهبود شرایط ارائه دهد. برای گردآوری داده ها از روش هایی همچون مشاهده مستقیم در کلاس، گفت وگو با دانش آموزان، بررسی نتایج آزمون ها، مشورت با همکاران آموزشی و تعامل با اولیا استفاده شد. یافته های اولیه نشان داد که عواملی مانند ترس از شکست، روش های یکنواخت تدریس، کمبود تشویق و بازخورد مثبت، و همچنین اضطراب ناشی از ارزیابی های درسی در شکل گیری این وضعیت نقش دارند.در مرحله اقدام، مجموعه ای از راهکارهای آموزشی و تربیتی به کار گرفته شد. از جمله این راهکارها می توان به استفاده از روش های تدریس فعال و مشارکتی، ایجاد فضای عاطفی و حمایتی در کلاس، استفاده از تشویق های کلامی و تقویت مثبت، طراحی فعالیت های گروهی، واگذاری مسئولیت های کوچک آموزشی به دانش آموزان، استفاده از بازی های آموزشی و ایجاد فرصت برای بیان آزادانه دیدگاه ها اشاره کرد. همچنین با برگزاری جلسات کوتاه گفت وگو با دانش آموزان درباره توانایی های فردی و اهمیت تلاش، تلاش شد احساس خودکارآمدی و باور به توانایی های شخصی در آنان تقویت شود. در کنار این اقدامات، روش های ارزشیابی نیز متنوع تر شد تا فشار روانی ناشی از امتحانات کاهش یابد.نتایج اجرای این اقدامات نشان داد که به تدریج میزان مشارکت دانش آموزان در فعالیت های کلاسی افزایش یافت، اضطراب آنان در مواجهه با تکالیف و آزمون ها کاهش پیدا کرد و اعتماد به نفس تحصیلی در بسیاری از آنان تقویت شد. همچنین مقایسه نمرات پیش آزمون و پس آزمون نشان داد که عملکرد تحصیلی دانش آموزان بهبود یافته و علاقه آنان به درس افزایش پیدا کرده است. فضای کلاس نیز صمیمی تر و پویا تر شد و دانش آموزان با انگیزه بیشتری در فرایند یادگیری مشارکت کردند.یافته های این اقدام پژوهی نشان می دهد که استفاده از روش های تدریس فعال، توجه به نیازهای عاطفی دانش آموزان، ایجاد محیطی امن و حمایتگر در کلاس درس و تقویت باور به توانایی های فردی می تواند نقش مهمی در کاهش اضطراب تحصیلی، افزایش علاقه به یادگیری و بهبود عملکرد درسی دانش آموزان داشته باشد. این نتایج می تواند برای سایر معلمان و مدیران آموزشی نیز در برنامه ریزی های آموزشی و تربیتی مورد استفاده قرار گیرد و به ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری در مدارس کمک کند.