تحلیل محتوای کتب درسی زیست شناسی متوسطه با رویکرد توسعه تفکر علمی و مهارت های پژوهشی

هدف از آموزش علوم تجربی در دوره متوسطه، فراتر از انتقال محفوظات علمی، تربیت شهروندانی با تفکر نقاد، توانایی حل مسئله و مهارت های پژوهشی است. این پژوهش با هدف بررسی میزان انطباق کتب درسی زیست شناسی پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم متوسطه دوم با شاخص های تفکر علمی (شامل مشاهده، فرضیه سازی، آزمایش، نتیجه گیری و ارتباط سازی) و مهارت های پژوهشی (شامل جمع آوری داده، تحلیل داده، گزارش نویسی و کار گروهی) انجام شده است. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفیکمی با استفاده از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه فعالیت های آزمایشگاهی و پرسش های پایانی در کتب موجود حضور دارند، اما تمرکز اصلی بر حفظ مفاهیم است و جایگاه تفکر انتقادی و پژوهش محور کمرنگ است. همچنین، تعادل بین مهارت های سخت (مانند استفاده از ابزار) و مهارت های نرم (مانند ارتباطات علمی و اخلاق پژوهش) رعایت نشده است. این مقاله پیشنهادهایی برای بازنگری در ساختار کتب درسی و تمرکز بر یادگیری مبتنی بر کاوش (Inquirybased Learning) ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، زیست شناسی متوسطه ، تفکر علمی ، مهارت های پژوهشی ، کتب درسی ، یادگیری کاوش گرانه