چگونگی بهبود مهارت مشاهده و نتیجه گیری در آزمایش های علوم تجربی پایه هفتم

اقدام پژوهی حاضر با هدف بهبود مهارت مشاهده و نتیجه گیری در آزمایش های علوم تجربی دانش آموزان پایه هفتم آموزشگاه پسرانه شهید سلیمانی لاله زار (روستای لاله زار، شهرستان بردسیر) انجام شد. جامعه آماری شامل ۲۱ نفر از دانش آموزان کلاس هفتم این مدرسه بود که در ابتدای پژوهش، ضعف قابل توجهی در دقت مشاهده، ثبت جزئیات علمی و استنتاج منطقی از داده های آزمایشگاهی داشتند. پس از شناسایی عوامل موثر بر این مشکل از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه با دانش آموزان و بررسی برگه های کار آزمایشگاهی، راهکارهایی شامل طراحی برگه های ساختارمند مشاهده، به کارگیری روش پرسش های چالش برانگیز در حین آزمایش، اجرای آزمایش های ساده با وسایل در دسترس بومی، تشکیل گروه های دو یا سه نفره برای بحث و تبادل نظر، و ارائه بازخورد فوری پس از هر آزمایش اجرا گردید. این راهکارها طی یک دوره چهار هفته ای (۸ جلسه آزمایشگاهی) به صورت مشارکتی و عملی به اجرا درآمد. یافته های حاصل از تحلیل مشاهدات، نمرات برگه های کار و خودارزیابی دانش آموزان نشان داد که رویکردهای به کار گرفته شده تاثیر چشمگیری در افزایش دقت مشاهده (بیش از ۴۰ درصد بهبود)، ارتقای توانایی ثبت نظام مند داده ها و بهبود مهارت نتیجه گیری مبتنی بر شواهد علمی داشته است. دانش آموزان با انگیزه بیشتری در آزمایش ها شرکت کرده و قادر بودند مشاهدات خود را به زبان ساده اما علمی بیان کنند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که توجه به روش های فعال و متناسب با بافت روستایی می تواند مهارت های فرایندی علوم را در دانش آموزان متوسطه اول به طور معناداری ارتقا بخشد. در پایان، پیشنهادهایی برای تداوم و تعمیم این روش ها به سایر پایه ها و مدارس مشابه ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مهارت مشاهده ، نتیجه گیری علمی ، آزمایش های علوم تجربی ، پایه هفتم ، اقدام پژوهی