عوامل موثر بر تاب آوری سازمانی مدارس ایران در بحران های آموزشی و تعطیلی مکرر

چکیده: تاب آوری سازمانی مدارس ایران در مواجهه با بحران های آموزشی و تعطیلی های مکرر (نظیر همه گیری کووید-۱۹، آلودگی هوا، بلایای طبیعی و ناآرامی های اجتماعی) به یکی از دغدغه های اصلی نظام تعلیم و تربیت تبدیل شده است. این مطالعه نشان می دهد که مهمترین عوامل موثر بر تاب آوری مدارس شامل «زیرساخت فناوری اطلاعات و دسترسی عادلانه به آموزش مجازی»، «سرمایه اجتماعی و مشارکت والدین»، «صلاحیت های دیجیتال معلمان و کادر مدیریتی»، «انعطاف پذیری برنامه درسی و ارزشیابی»، و «حمایت های مالی و روانی-اجتماعی وزارت آموزش و پرورش» می باشند. مدارسی که از ترکیب متوازن این عوامل برخوردار بوده اند، توانسته اند افت یادگیری را کاهش داده، نرخ ترک تحصیل را کنترل کنند و انسجام سازمانی خود را حفظ نمایند.از سوی دیگر، مهمترین موانع تاب آوری شامل شکاف دیجیتال میان مناطق شهری و روستایی، نبود برنامه از پیش طراحی شده برای تعطیلی های ناگهانی، فشار روانی بر کادر آموزشی، فرسودگی شغلی معلمان، و عدم تناسب محتوای مجازی با نیازهای دانش آموزان دارای نیازهای ویژه شناسایی شده است. یافته ها حاکی از آن است که رویکرد واکنشی و موردی به بحران ها (به جای برنامه ریزی راهبردی پیشگیرانه) مهمترین عامل کاهش تاب آوری سازمانی مدارس ایران محسوب می شود. تدوین «نظام پشتیبان آموزش تاب آور» با محوریت توانمندسازی نیروی انسانی، توسعه زیرساخت های ترکیبی (حضوری-مجازی) و ایجاد شبکه های همیاری محلی، از ضروریات غیرقابل اجتناب برای نظام آموزشی کشور در دهه آینده است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری سازمانی ، مدارس ایران ، بحران آموزشی ، تعطیلی مکرر