چارچوب نظری عملیات روانی در مواجهه با بحران: نقش کنشگری رسانه ای و عملیاتی آتش نشانان در شهر مشهد

این پژوهش با هدف تدوین چارچوب نظری عملیات روانی در مواجهه با بحران، بر نقش کنشگری رسانه ای و عملیاتی آتش نشانان در شهر مشهد طی پنج سال اخیر تمرکز دارد. با توجه به تاثیرات عمیق روانی بحران ها بر جامعه و نقش حیاتی نیروهای خط مقدم مانند آتش نشانان، درک و تبیین سازوکارهای عملیات روانی این نیروها امری ضروری است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و استراتژی نظریه داده بنیاد، به تحلیل داده های گردآوری شده از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران، کارشناسان و آتش نشانان باتجربه سازمان آتش نشانی مشهد و همچنین مطالعه اسناد مرتبط پرداخته است. تحلیل داده ها منجر به استخراج چهار مقوله اصلی شامل «مدیریت عملیات روانی در بحران»، «کنشگری رسانه ای آتش نشانان»، «کنشگری عملیاتی آتش نشانان در صحنه» و «چالش ها و موانع پیش رو» گردید. یافته ها نشان می دهند که آتش نشانان، علاوه بر وظایف عملیاتی، نقش مهمی در کاهش اضطراب، افزایش امید و ایجاد حس امنیت در جامعه ایفا می کنند. کنشگری رسانه ای آنان از طریق اطلاع رسانی شفاف و به موقع، و کنشگری عملیاتی از طریق حضور میدانی، نمایش ایثار و ارتباطات کلامی/غیرکلامی، به شکل موثری بر ابعاد روانی بحران تاثیر می گذارد. با این حال، چالش هایی نظیر کمبود آموزش های تخصصی، محدودیت منابع و مقاومت های احتمالی در برابر رویکردهای نوین، نیازمند توجه جدی است. در نهایت، پیشنهادهایی در سه سطح سازمانی، عملیاتی و پژوهشی برای ارتقاء اثربخشی عملیات روانی و تقویت نقش آتش نشانان در مدیریت بحران ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

عملیات روانی ، بحران ، تاثیرات روانی بحران ، آتش نشان ، کنشگری رسانه ای ، کنشگری عملیاتی ، مدیریت بحران ، شهر مشهد ، تاب آوری روانی