خوانش نقش فرهنگ جنسیتی افغان از تایپولوژی خانه های بومی خراسان بزرگ( نمونه موردی:هرات)

در سال های اخیر، مسائل مرتبط با دیدگاه جنسیتی در جوامع گوناگون ، به عنوان یکی از ابعاد فرهنگی موثر در شکل گیری فضاهای مسکونی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با هدف تحلیل تاثیر متغیر فرهنگ جنسیتی بر ساختار پیکربندی فضایی خانه های بومی در خراسان بزرگ و کهن به ویژه شهر هرات انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده های مورد نیاز از طریق مطالعات میدانی، ثبت مستند از پلان ها،و بررسی آن ها به لحاظ ساختار شکلی و دیدگاه های فضایی خانه های سنتی، و همچنین بررسی منابع کتابخانه ای و علمی معتبر جمع آوری شده اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که پیکربندی فضایی خانه های سنتی هرات، بازتابی ساختاریافته از نظام فرهنگی جنسیتی خراسان بزرگ است که در تعامل پیچیده ای با عوامل محیطی، اجتماعی، سیاسی و سنتی شکل گرفته است. به ویژه، تحلیل نمونه ها نشان می دهد که فضاهای اختصاصی زنانه با ویژگی هایی چون عزلت نسبی، محدودیت دید خارجی و دسترسی کنترل شده در ساختار فیزیکی خانه ها به صورت سیستماتیک طراحی شده اند.ساختار فیزیکی و سازمان دهی فضایی خانه های بومی هرات گواه بر آن است که معماری بومی، به عنوان یک متن فرهنگی، ضمن تحقق نیازهای مادی، ارزش ها، هنجارها و سلسله مراتب اجتماعی به ویژه مبتنی بر دیدگاه جنسیت را در قالب فرم و فضا کدگذاری می کند

کلیدواژه ها:

فرهنگ جنسیتی ، هرات ، خانه ی بومی ، تایپولوژی خانه