بازتاب مفهوم یاریگری و تعاون در ادبیات عامه استان خراسان جنوبی

ادبیات عامه هر سرزمین، بستری مناسب برای بازتاب موضوعات اجتماعی و فرهنگی آن است که در قالب مثل ها و کنایات و ترانه ها و ... ارائه می شود. بخش زیادی از عناصر ادبیات عامه خراسان، به بازتاب موضوع «یاریگری» و همسویی کوشش های چندنفره برای تحقق هدفی خاص، مربوط است که به دلیل شرایط اقلیمی و جغرافیایی دشوار منطقه و فرهنگ یاری دوست و برادرانه اسلامی و ایرانی، نقشی مهم در بقای زندگی اجتماعی روستاییان و عشایر این خطه داشته است و به عنوان یکی از ریشه دارترین مولفه های فرهنگ بومی در بسیاری از جنبه های زندگی اجتماعی، دیده می شود. پژوهش حاضر که با هدف بازشناسی فرهنگی دانش بومی در منطقه جنوب خراسان، برپایه ادبیات عامه و به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است در پی آن است که با رویکردی مردم شناختی، ضمن توجه به تجربه زیسته مردم این دیار، زوایایی از فرهنگ تعاون و یاوری را در میان مردم جنوب خراسان بررسی کند و بازتاب آن را در سنت گفتاری این دیار، نشان دهد. برآیند تحقیق نشان می دهد که دیگریاری در حوزه های باغداری، روابط اجتماعی، جریان داشته و به صورت آیین های گوناگون همچون «سرمردی»، «خداقوتی»، «کاکل گندم» و اجرا می شده و توجه به آن در ضرب المثل ها، تعابیر کنایی، کارآواها و حتی لالایی ها ... مشهود است.

کلیدواژه ها:

ادبیات عامه ، یاریگری ، خراسان جنوبی ، مثل ها ، کارآواها