دورنمای ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران؛ بررسی الگو و روند از ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۸

در سال­های اخیر و با کاهش فاصله­ی ناآرامی­های بزرگ در کشور، لزوم بررسی ریشه­ای ناآرامی­ها به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل شده است. از آنجا که توصیف یک دورنما برای آینده، نیازمند شناخت گذشته و روندهای موجود در آن است؛ بررسی روند شکلگیری ثبات/بی­ثباتی در چهار دهه گذشته اهمیتی چشمگیر می­یابند. پژوهش­هایی که تا به امروز صورت پذیرفته­اند، فرآیند شکل­گیری ثبات/بی ثباتی نظام سیاسی را مورد تاکید قرار نمیدهند. از سوی دیگر، شناسایی «پیشران­های بحرانساز» می­تواند پایه­ای برای تعریف یک «دورنما» برای ثبات نظام سیاسی کشورمان در سال­های میانی دهه پنجم، بر اساس آینده­های ممکن باشد. در راستای نگارش دورنما، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که با توجه به الگوی ثبات/بی­ثباتی در چهار دهه گذشته، کدامیک از سناریوهای خوشبینانه، بدبینانه و خنثی در ارتباط با ثبات نظام جمهوری اسلامی ایران احتمال وقوع بیشتری دارد. فرضیه­ پژوهش برای پاسخ به پرسش این است که الگوی شکلگیری ثبات/بی­ثباتی در چهل سال­ گذشته، نشان از کاهش امکان حل بحران­ها و برعکس، سرریز شدن آن ها در پایان دهه چهارم دارد که می­تواند به دورنمایی چون هم­افزایی بحران­ها و نیل به بی­ثباتی سیاسی، حرکت کند. این پژوهش، در ابتدا با روند پژوهی حوادث بحران‎ساز چهار دهه گذشته به عنوان داده­های کیفی آغاز و با استخراج شاخص­های بحرانساز چهار دهه گذشته، پیشران­ها، سد کننده ها و کارت­های شگفتانگیز جهت سناریونویسی بر اساس آینده­های ممکن به دست آمدند که با توجه به تاثیر همافزایانه بحران­ها بر یکدیگر و عدم اقبال به اصلاحات ساختاری از جانب حکومت، امکان وقوع سناریوی بدبینانه محتمل­تر به نظر آمد.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، ثبات سیاسی ، جمهوری اسلامی ایران ، سناریونویسی ، روند پژوهی