تاثیر مشارکت کشاورزان بر پایداری رفتار مصرفی منابع آب زیرزمینی در شهرستان بهار

برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی، بیلان منفی و افت سطح ایستابی این منابع ارزشمند، از بزرگترین چالش‎های محیط زیستی چند دهه اخیر کشور است که علاوه بر تبعات محیط زیستی، اقتصادی و اجتماعی، بهره مندی نسل آینده از این منابع ارزشمند را نیز با چالش جدی مواجه کرده است. ازاین رو توجه به موضوع پایداری منابع آب دارای اهمیت راهبردی است. هدف از مطالعه حاضر، بررسی تاثیر مشارکت کشاورزان در مدیریت منابع آب بر روی پایداری رفتار مصرفی منابع آب زیرزمینی در بین کشاورزان شهرستان بهار است. این تحقیق از منظر پارادایمی کمی و از جنبه روش، از نوع توصیفی-همبستگی است. برای برآورد آماری از روش تحلیل رگرسیون و مدل لاجیت ترتیبی استفاده شد.  کلیه کشاورزان شهرستان بهار در استان همدان جامعه آماری این تحقیق را تشکیل می دادند. حجم نمونه آماری تحقیق با استفاده از فرمول کوکران، ۱۹۱ نفر تعیین شد. داده های این مطالعه در طی سال ۱۴۰۳، با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، تکمیل پرسشنامه و مصاحبه با ۲۰۰ نفر از کشاورزان منطقه به دست آمد. نتایج این مطالعه نشان داد که مشارکت کشاورزان در مدیریت منابع آب بر بهبود پایداری رفتار مصرفی آب آنها تاثیر مثبت و معنی داری داشته است به گونه ای که افراد با سطح مشارکت بالاتر، با احتمال بیشتری در گروه های با رفتار مصرفی پایدارتر قرار می گیرند. همچنین افراد جوان تر، شرکت در کلاس های آموزشی-ترویجی و استفاده از روش های کارآمدتر در انتقال آب به مزرعه، احتمال قرار گرفتن در گروه های با رفتار مصرفی پایدارتر را افزایش می دادند. با توجه به نتایج این مطالعه، تغییر رویکرد مدیریتی بالا به پایین و سیاست گذاری در جهت افزایش مشارکت ذینفعان در مدیریت منابع آب از طریق تشکل های کشاورزی و آب بران  توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

مصرف پایدار ، مدیریت مشارکتی ، نردبان مشارکت ، لاجیت ترتیبی ، بخش کشاورزی