سیر تحول و تحلیل مکانی-زمانی شهر و شهرنشینی در ایران (۱۳۳۵-۱۳۹۵)

هدف: این مطالعه با استفاده از داده های سرشماری تاریخی، تحلیل فضایی کمی از بازسازی شهری ایران را از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۹۵ انجام می دهد تا سیر تحول مراکز شهری و تغییرات جمعیتی را در یک چشم انداز پیچیده اجتماعی-اقتصادی و سیاسی بررسی کند. بیضی های انحراف معیار و تکنیک های آمار فضایی به بررسی الگوهای شهرنشینی، تمرکز و دگرگونی اشکال شهری کمک می کنند و بر پیشرفت منظم شرق به سمت تهران به عنوان یک محور شهری تاکید می کنند.روش پژوهش: این روش مجموعه های داده های جغرافیایی و آمار سرشماری را با استفاده از تجزیه و تحلیل نقاط داغ و آمار جهانی موران Iبرای شناسایی روندها در خوشه بندی شهری و همبستگی فضایی یکپارچه می کند. همچنین چالش های ناشی از رشد سریع شهری مانند شکاف های توسعه و پایداری مناطق شهری و روستایی مورد بررسی قرار می گیرد.نتایج: یافته های تحلیل نه تنها نشان دهنده دوره های بحرانی بازسازی شهری است که به طور قابل توجهی تحت تاثیر انقلاب اسلامی پس از سال ۱۳۵۵ و جنگ ایران و عراق قرار گرفته اند، بلکه تاثیر رویدادهای سیاسی-اجتماعی بر توسعه شهری ایران را نیز مورد تاکید قرار می دهند. این تحقیق نیاز فوری به اجرای رویه های برنامه ریزی شهری پایدار و سیاست های توسعه منطقه ای عادلانه برای پرداختن به پیچیدگی های ناشی از شهرنشینی را برجسته می کند.نتیجه گیری: این مطالعه با تحلیل شش دهه تحولات شهری در ایران نشان داد که سیاست های متمرکز دولتی، تمرکزگرایی جمعیتی و توزیع نامتوازن منابع را تشدید کرده و به نابرابری فضایی و چالش های زیست محیطی منجر شده است. یافته ها حاکی از تغییر الگوی توسعه شهری از پراکندگی به تمرکز، به ویژه در تهران، هستند. پیشنهاد می شود با تقویت زیرساخت ها در شهرهای کوچک و سیاست های تمرکززدایی، مسیر توسعه پایدار و متعادل شهری در ایران فراهم شود. ادامه روند فعلی می تواند نابرابری فضایی و فشار بر منابع را تشدید کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل فضایی ، تحلیل مکانی-زمانی ، دوره ۱۳۳۵-۱۳۹۵ ، رشد شهری ، شهرهای ایران