بررسی برنامه درسی قصد شده از لحاظ توجه به آموزش ارزش ها در دوره اول ابتدایی

هدف این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب های دوره اول ابتدایی از منظر توجه به آموزش ارزش ها بوده است. به منظور پاسخ گویی به سوال پژوهش، از روش تحلیل محتوای کیفی جهت دار با رویکرد قیاسی استفاده ده است. چارچوب تحلیل مبتنی بر الگوی سانگر و اسگاتورپ (۲۰۰۵) شامل مولفه های هدف، محتوا، شکل ارائه محتوا، روش تدریس و ارزشیابی است که در این پژوهش از مدل تعدیل یافته و بومی شده ملکی (۱۳۹۱) استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه کتاب های درسی دوره اول ابتدایی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بوده اند. نمونه گیری به صورت هدفمند و تمام قلمرو مطالعاتی بود که کلیه دروس دوره اول ابتدایی پایه های اول تا سوم (دوره اول ابتدایی) شامل کتاب های درسی فارسی، قرآن، هدیه های آسمانی، علوم تجربی، مطالعات اجتماعی و ریاضی درمجموع به تعداد ۱۵ جلد کتاب تحلیل شده اند. نتایج پژوهش نشان داد که برای آموزش ارزش ها، رویکردی جامع و چندبعدی در کتب درسی اتخاذ شده است. اهداف آموزشی ارزش ها در هر درس، براساس یک نظام منطقی و تدریجی از مفاهیم ساده به پیچیده طراحی شده اند. محتوا در تمام دروس اصلی (قرآن، مطالعات اجتماعی، فارسی، علوم و ریاضی) به صورت تلفیقی، مارپیچی و تدریجی ارائه می شود. شکل ارائه محتوا در پایه های اول، بیشتر از تصاویر و نقاشی استفاده شده، درحالی که در پایه های دوم و سوم، تمرکز بر متن، شعر و داستان است. روش تدریس، متنوع، تدریجی و دانش آموزمحور است. روش ارزشیابی کیفی، مستمر و غیردلهره آور است و عمدتا از طریق مشاهده رفتار و سنجش عملکرد دانش آموزان صورت می گیرد. در نهایت، یافته ها حاکی از آن است که کتاب های درسی در دوره اول ابتدایی، به صورت آگاهانه و با بهره گیری از اصول علمی، تلاش کرده است تا آموزش ارزش ها را به شیوه ای موثر و متناسب با ویژگی های رشدی کودکان، در فرایند تعلیم و تربیت نهادینه سازد.

کلیدواژه ها:

ارزش ها ، برنامه درسی قصد شده ، دوره اول ابتدایی