تاثیر افزودنی های مختلف (مواد مغذی و جاذبه الرطوبه) بر ترکیب شیمیایی، فراسنجه های تولید گاز و قابلیت هضم سیلاژ غلاف نخود فرنگی

امرزوه بعضی از ضایعات کشاورزی که دارای ارزش ارزش غذایی بالایی هستند و همچنین در دسترس می باشند توسط دامدارانی که از ارزش غذایی آنها اطلاع دارند، مورد استفاده قرار می گیرند. این ضایعات برخی اوقات بدون تغییر و برخی اوقات به صورت فرآوری شده به عنوان بخش اصلی خوراک دام استفاده می شوند. در فرآیند تولید و فرآوری محصولات دامی و کشاورزی، مقدار زیادی از بقایای گیاهی، پسماندهای محصول و فرآوردهای جانبی با ارزش غذایی قابل قبول برای خوراک دام وجود دارد که بیشتر به دلیل عدم وجود ساختار مناسب و کافی نبودن اطلاعات بهره برداران از آن مورد توجه قرار نگرفته اند. برخی از این ضایعات به صورت سنتی توسط دامپروران بدون هیچگونه تغییری مورد استفاده قرار می گیرند که باتوجه به شرایط، ایده های جدید جهت استفاده کردن از ضایعات کشاورزی در تهیه برنامه تغذیه ای نیاز می باشد . نخود فرنگی گیاهی است در استان گلستان برای تولید دانه سبز برای اهداف تغذیه انسانی و تهیه کنسرو و مصرف تازه کشت می شود. فرآورده های فرعی بعد از برداشت شامل ساقه، برگ ها و غلاف عاری از دانه سبز می -باشد. برداشت آن معمولا ۷-۵ روز بعد از گلدهی صورت گرفته و با توجه به اینکه توسعه غلاف های آن سریع می باشد، هر روز می توان عمل برداشت را انجام داد. در مطالعه ای ترکیب شیمیای غلاف نخود سبز را به ترتیب برای پروتئین خام، ۰۳/۱۰ درصد، الیاف نامحلول در شویند خنثی، ۳۱/۴۰ درصد و خاکستر آن را ۰۵/۸ درصد گزارش کردند. هدف از انجام این مطالعه، بررسی تاثیر استفاده از افزودنی های مواد مغذی مختلف بر ترکیب شیمیایی، خصوصیات تخمیری، فراسنجه های تولید گاز و قابلیت هضم برون تنی سیلاژ غلاف نخود فرنگی بود.مواد و روش ها: غلاف نخود فرنگی بعد از دانه گیری تهیه و توسط چاپر به قطعات حدود ۴-۳ سانتی متری خرد و در قالب طرح کاملا تصادفی (چهار تیمار و سه تکرار) در کیسه های پلاستیکی به صورت دستی فشرده و سیلو شدند. سیلوهای پر شده در دمای اتاق نگهداری و برای مدت ۴۵ روز سیلو شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: ۱) سیلاژ غلاف نخود فرنگی + کاه، ۲) سیلاژ غلاف نخود فرنگی + کاه + ملاس، ۳) سیلاژ غلاف نخود فرنگی + آرد جو، ۴) سیلاژ غلاف نخود فرنگی + تفاله مرکبات بودند. بعد از سپری شدن زمان معین سیلو کردن، سیلوها باز و نمونه ها با هم مخلوط و در دمای ۶۰ درجه سانتی گراد در آون به مدت ۴۸ ساعت خشک شدند. ترکیب شیمایی نمونه ها با استفاده از روش های استاندارد تعیین شد. به منظور برآورد فراسنجه های تولید گاز از آزمون تولید گاز و قابلیت هضم برون تنی از روش کشت بسته استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که افزودنی های مختلف تاثیر معنی داری بر ترکیب شیمیایی سیلاژ غلاف نخود فرنگی داشتند ( ۰۵/۰P<). استفاده از افزودنی آرد جو و تفاله مرکبات باعث افزایش مقدار پروتئین خام و کاهش الیاف نامحلول در شوینده خنثی، کل مواد مغذی قابل هضم، انرژی خالص شیردهی و انرژی خالص رشد شدند. پایین ترین مقدار pH در تیمار دارای آرد جو مشاهده شد ( ۰۵/۰P<). در بین تیمارها از نظر پارامترهای تولید گاز اختلاف معنی داری وجود داشت ( ۰۵/۰P<) و تیمار دارای افزودنی تفاله مرکبات بالاترین مقدار پتانسیل تولید گاز (۱/۴۳۸ میلی لیتر) را داشت. بالاترین درصد قابلیت هضم ماده آلی، مقدار انرژی قابل متابولیسم و غلظت اسیدهای چرب کوتاه زنجیر مربوط به تیمار دارای افزودنی آرد جو بود. بالاترین مقدار قابلیت هضم ماده خشک و ماده آلی مربوط به تیمارهای دارای آرد جو و تفاله مرکبات بود (۰۵/۰P<). نتیجه گیری: نتایج نشان داد که استفاده از افزودنی آرد جو و تفاله مرکبات در مقایسه با کاه و ملاس ارزش تغذیه ای سیلاژ غلاف نخود فرنگی را بهتر بهبود داد. به طور کلی، نتایج نشان داد که می توان با افزودنی های مختلف ارزش تغذیه ای غلاف نخود رنگی را بهبود داده و به نحو مطلوبی در تغذیه دام استفاده کرد.

کلیدواژه ها:

افزودنی های مختلف ، ترکیب شیمیایی ، فراسنجه های تولید گاز ، قابلیت هضم برون تنی ، سیلاژ غلاف نخود فرنگی