اثرات جایگزینی شکل غیرآلی مواد معدنی با منابع آلی آنها بر عملکرد رشد، هضم خوراک و متابولیت های خونی در گوساله های شیرخوار هلشتاین

سابقه و هدف: یکی از مهمترین اهداف در صنعت پرورش گاو شیری، پرورش گوساله است. دوره شیرخوارگی گوساله ها پایه و اساس سلامتی و رشد مناسب گوساله می باشد، به طوریکه رشد مناسب و متناسب با توان ژنتیکی حیوان می تواند سن اولین جفتگیری گوساله و همچنین سن کشتار گوساله های نر را کاهش دهد. استفاده از عناصر کمیاب مانند مس، منگنز، روی و کبالت در جیره غذایی گوساله های شیرخوار نقش مهمی در رشد، سلامت و کاهش استرس ناشی از شیرگیری دارد. این عناصر به دو شکل آلی (با استفاده از فرم کیلاته مکمل های وارداتی و تولید ایران) و غیرآلی موجود هستند. مطالعه حاضر با هدف مقایسه تاثیر مکمل های مواد معدنی به فرم آلی و غیرآلی بر عملکرد رشد، متابولیت های خونی و کاهش استرس از شیرگیری در گوساله های شیرخوار طراحی و اجرا شد.مواد و روش ها: در این تحقیق، ۳۰ راس گوساله تازه متولد شده (اولین روز پس از تولد) هلشتاین (میانگین وزن ۴/۰± ۶/۳۹ کیلوگرم) به سه گروه ده راسی (۵ راس نر و ۵ راس ماده) تقسیم بندی شده و تحت تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند. تیمارهای آزمایشی عبارت بود از گروه های دریافت کننده مکمل غیرآلی (شاهد)، دریافت کننده مکمل آلی ایرانی (به فرم کمپلکس کیلات آلی محصول گروه زیستا- هلدینگ پارسا) و دریافت کننده مکمل آلی خارجی (Availa Four). در هر سه گروه، کیفیت آغوز (شاخص بریکس حدود ۲۵)، آب و استارتر مصرفی یکسان بود. از شیرگیری گوساله ها در ۷۵ روزگی انجام شد و کل دوره آزمایشی ۱۰۰ روز به طول انجامید. پارامترهایی از قبیل مصرف خوراک، افزایش وزن روزانه، فراسنجه های خونی، ایمونوگلوبولین جی، فعالیت آنزیم های ایمنی، قابلیت هضم و جذب مواد معدنی اندازه گیری شدند. تجزیه و تحلیل داده ها در قالب یک طرح کاملا تصادفی با استفاده از نرم افزار SAS نسخه ۹.۱ (۲۰۰۵) و مقایسه میانگین ها در سطح معنی داری ۰۵/۰ انجام شد.یافته ها: در این مطالعه، مقدار مصرف ماده خشک تنها در دوره قبل از شیرگیری تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (۰۵/۰P<). بدین صورت که بیشترین میزان مصرف ماده خشک مربوط به گروه مکمل اویلا (۱۳۲۰ گرم در روز) و کمترین مقدار برای گروه مکمل غیرآلی (۱۲۵۰ گرم در روز) بدست آمد (۰۵/۰P<). تفاوت معنی داری در میزان وزن گیری در دوره های مختلف قبل از شیرگیری، بعد از شیرگیری وکل دوره بین گروه های آزمایشی مشاهده شد (گروه اویلا بیشترین و گروه مکمل غیرآلی کمترین مقادیر را داشتند (۰۵/۰P<). با این حال بازده غذایی تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. در زمان از شیرگیری، بیشترین غلظت گلوکز خون در گروه غیرآلی و کمترین در گروه اویلا (خارجی) اندازه گیری شد (۲/۱۰۰ در مقابل ۶/۸۸ میلیگرم در دسی لیتر). همچنین، بالاترین غلظت بتاهیدروکسی بوتیریک اسید پلاسما مربوط به گروه غیرآلی و کمترین مربوط به گروه آلی ایرانی (۵۴۶/۱ در مقابل ۷۲۶/۰ میلی مول در لیتر) بود. بیشترین میزان جذب کبالت مربوط به گروه اویلا و کمترین در گروه غیرآلی (۹۹۲/۷۵ در مقابل ۷۲۸/۴۰) مشاهده گردید. بیشترین میزان قابلیت هضم ماده آلی و ماده خشک به ترتیب با مقادیر ۱۱۶/۷۴ و ۷۶۴/۸۷ در گروه اویلا و کمترین مقادیر آن ها به ترتیب ۶۰۰/۷۰ و ۷۰۰/۷۴ در گروه غیرآلی مشاهده شد.نتیجه گیری: بر اساس نتایج این تحقیق، مکمل اویلا موجب بهبود شاخص های مختلف از جمله غلظت های گلوکز، هضم مواد مغذی، جذب مواد معدنی، مصرف ماده خشک و میانگین افزایش وزن روزانه گردید.

کلیدواژه ها:

تنش از شیرگیری ، شکل آلی مواد معدنی ، گوساله های هلشتاین