امنیت و اعتبار امضاهای بیومتریک در قراردادهای الکترونیکی

ورود فناوری های بیومتریک به عرصه احراز هویت، نظم سنتی ابراز اراده در حقوق قراردادها را دستخوش تحولی بنیادین کرده است. امضای دیجیتال بیومتریک به عنوان نسل پیشرفته ای از امضاهای الکترونیکی، با اتکا بر داده های زیستی غیرقابل تقلید همچون اثر انگشت، هندسه چهره یا الگوی امضای پویا، مدعی ایجاد بالاترین سطح قابلیت انتساب و امنیت در تبادلات الکترونیکی است. با وجود این، جایگاه ماهوی و اثباتی این نوع امضا در حقوق ایران همچنان مبهم است و نسبت آن با ارکان اساسی اعتبار قرارداد، یعنی قصد، رضا و اهلیت، و همچنین جایگاه آن در نظام ادله اثبات دعوا نیازمند تحلیل دقیق است.این مقاله با رویکردی توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از روش استنباط حقوقی، ابتدا ماهیت و عناصر فنی امضای بیومتریک را تشریح کرده و سپس اعتبار آن را در پرتو قواعد عمومی قراردادها، قانون تجارت الکترونیکی و استانداردهای بین المللی احراز هویت بررسی می کند. تحلیل تطبیقی با مقررات اتحادیه اروپا و نظام حقوقی آمریکا نشان می دهد که امضای بیومتریک در سطح جهانی به عنوان دلیل معتبر پذیرفته شده، مشروط بر آنکه همراه با تضمین های امنیتی و سازوکارهای جلوگیری از جعل بیومتریک باشد.نتایج تحقیق بیانگر آن است که امضای بیومتریک از حیث قابلیت انتساب، تمامیت داده پیام و قابلیت استناد، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از معتبرترین ادله الکترونیکی را دارد؛ اما در ایران فقدان استانداردهای حقوقی مشخص درباره نحوه تولید، ذخیره سازی، رمزنگاری و مدیریت داده های بیومتریک، مانعی جدی در پذیرش قطعی آن ایجاد کرده است. بر این اساس، مقاله پیشنهاد می کند که قانون گذار باید با تعیین معیارهای فنی و حقوقی یکپارچه، تدوین مقررات مسئولیت مدنی و کیفری مرتبط، و ایجاد نهادهای تخصصی گواهی دهنده، زمینه پذیرش کامل این امضا را در نظام حقوقی فراهم کند.

کلیدواژه ها:

امضای بیومتریک ، امضای دیجیتال ، قرارداد الکترونیکی ، ادله اثبات دعوا ، احراز هویت ، قانون تجارت الکترونیکی.