نقش برنامه ریزی آموزشی در بهبود کیفیت یادگیری

کیفیت یادگیری به عنوان هدف بنیادین نظام های آموزشی، وابستگی مستقیمی به میزان کارآمدی برنامه ریزی آموزشی دارد. برنامه ریزی آموزشی فرایندی نظام مند، عقلانی و هدفمند است که در آن معلم با تحلیل نیازهای یادگیرندگان، تعیین اهداف دقیق، انتخاب محتوای مناسب، طراحی فعالیت های یادگیری و تدوین راهبردهای ارزشیابی، فرایند یاددهی–یادگیری را جهت دهی می کند (مهرمحمدی، ۱۳۹۳). در واقع، برنامه ریزی آموزشی حلقه اتصال عناصر برنامه درسی بوده و نبود آن، یکی از عوامل اصلی بروز یادگیری سطحی و ناپایدار محسوب می شود (ملکی، ۱۳۹۵). نتایج مطالعات داخلی نشان می دهد که برنامه ریزی آموزشی دقیق و منعطف می تواند بستر لازم برای مشارکت فعال یادگیرندگان را فراهم کند. زمانی که فعالیت های یادگیری بر مبنای یک طرح درس منسجم طراحی می شود، دانش آموزان از یک حالت منفعل به مشارکت کنندگان فعال و سازنده دانش تبدیل می شوند؛ امری که در نهایت موجب شکل گیری یادگیری معنادار و پایدار می گردد (شعبانی، ۱۳۹۱). افزون بر این، برنامه ریزی مناسب به مدیریت موثر زمان آموزش کمک کرده و امکان تعادل بخشی میان ارائه محتوا، تمرین های کاربردی، فرصت های بازخورد و توجه به تفاوت های فردی را فراهم می سازد. بخش مهمی از این فرایند، ارزشیابی تکوینی است که به عنوان ابزار اصلاح مسیر یادگیری، نقش اساسی در شناسایی نقاط قوت و ضعف دانش آموزان و هدایت فرایند تدریس دارد (ملکی، ۱۳۹۵).در مجموع، این مقاله با مرور مبانی نظری و یافته های پژوهشی نتیجه می گیرد که ارتقای کیفیت یادگیری بدون برنامه ریزی آموزشی علمی، انعطاف پذیر و مبتنی بر شواهد امکان پذیر نیست. ازاین رو، توسعه مهارت های برنامه ریزی در میان معلمان و ایجاد نظام های حمایتی مدیریتی برای تقویت این فرایند، از ضرورت های اساسی جهت دستیابی به اهداف آموزشی و پرورش نسلی توانمند به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی آموزشی ، کیفیت یادگیری ، طراحی آموزشی ، برنامه درسی ، نظریه های یادگیری.