یادگیری عمیق در مقابل یادگیری سطحی؛ نقش روش تدریس معلم

یادگیری به عنوان هسته اصلی نظام های آموزشی، صرفا به انباشت اطلاعات محدود نمی شود، بلکه کیفیت و عمق پردازش شناختی یادگیرندگان نقشی تعیین کننده در پایداری، انتقال و کاربرد دانش ایفا می کند. در این میان، تمایز میان «یادگیری عمیق» و «یادگیری سطحی» یکی از مفاهیم کلیدی در پژوهش های معاصر حوزه تعلیم وتربیت و روان شناسی آموزشی به شمار می آید. یادگیری سطحی عمدتا با حفظ طوطی وار، تمرکز بر آزمون محوری، و درگیری حداقلی شناختی مشخص می شود، در حالی که یادگیری عمیق مستلزم فهم مفهومی، تفکر انتقادی، یکپارچه سازی دانش جدید با دانش پیشین و توانایی به کارگیری آموخته ها در موقعیت های نو است. پژوهش های متعدد نشان داده اند که اگرچه ویژگی های فردی یادگیرندگان در گرایش به هر یک از این دو نوع یادگیری موثر است، اما نقش روش تدریس معلم به عنوان متغیری کلیدی و قابل مداخله، اهمیتی دوچندان دارد.نتایج مروری پژوهش نشان می دهد که روش های تدریس معلم، از طریق تاثیرگذاری بر انگیزش درونی، سطح درگیری شناختی، نوع ارزشیابی و فضای یادگیری کلاس، می توانند یادگیرندگان را به سمت یادگیری عمیق سوق دهند یا بالعکس، زمینه ساز غلبه یادگیری سطحی شوند.یافته ها حاکی از آن است که تدریس معلم زمانی به یادگیری عمیق منجر می شود که بر فهم معنا، گفت وگوی علمی، پرسش گری، حل مسئله و بازاندیشی تاکید داشته باشد و ارزشیابی نیز همسو با این اهداف طراحی شود. در مقابل، روش های تدریس معلم محور، انتقالی و مبتنی بر حفظ، غالبا یادگیری سطحی را بازتولید می کنند. در پایان، مقاله بر ضرورت بازنگری در برنامه های تربیت معلم، توانمندسازی حرفه ای معلمان و هم راستاسازی روش تدریس و ارزشیابی با اهداف یادگیری عمیق تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

یادگیری عمیق ، یادگیری سطحی ، روش تدریس معلم ، رویکردهای یادگیری ، آموزش معلم محور و یادگیرنده محور