چگونه تونستم انگیزه یادگیری را در کلاس تقویت کنم؟

اقدام پژوهی حاضر با هدف تقویت انگیزه یادگیری هنرجویان در کلاس درس هنرستان دخترانه امام حسن مجتبی (ع) شهر مشهد انجام شد. این پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ با مشارکت ۲۷ نفر از هنرجویان یک کلاس اجرا گردید. مسئله اصلی، کاهش محسوس انگیزه، بی علاقگی، بی حالی و افت مشارکت فعال هنرجویان در فرآیند یادگیری بود که به تدریج کیفیت تعاملات آموزشی و نتایج یادگیری را تحت تاثیر قرار داده بود. به منظور شناسایی علل این مسئله، از روش های مشاهده مشارکتی، مصاحبه غیررسمی با هنرجویان و همکاران، و بررسی یادداشت های روزانه آموزشی استفاده شد. یافته های مرحله تشخیص نشان داد که عواملی چون یکنواختی روش های تدریس، کمبود فعالیت های گروهی جذاب، عدم ارتباط معنادار محتوای درس با علایق و نیازهای روزمره هنرجویان در رشته های مختلف هنرستانی، و نبود بازخوردهای انگیزشی در فرآیند ارزشیابی، نقش مهمی در کاهش اشتیاق تحصیلی دارند. بر این اساس، راهکارهایی طراحی شد و در قالب یک برنامه عملی چندمرحله ای به اجرا درآمد. این راهکارها شامل طراحی فعالیت های یادگیری مبتنی بر موقعیت های واقعی و ملموس زندگی، تشکیل حلقه های بحث و گفت وگو با موضوعات مورد علاقه هنرجویان، اجرای روش یادگیری مبتنی بر پروژه با موضوعات انتخابی توسط خود هنرجویان (متناسب با رشته هنری و فنی آن ها)، استفاده از بازخورد توصیفی مثبت و تشویق های هدفمند، ایجاد مسابقات گروهی با محوریت حل مسئله، و تغییر در شیوه ارزشیابی از نمره محوری به فرآیندمحوری بود. اجرای این راهکارها به مدت یک نیم سال تحصیلی ادامه یافت و در پایان، نتایج حاصل از مشاهدات میدانی، نظرخواهی از هنرجویان و مطالعه نتایج آزمون های عملکردی نشان دهنده افزایش چشمگیر انگیزه، مشارکت فعال، نشاط و رضایت آن ها از فضای کلاس بود. میانگین مشارکت در فعالیت های کلاسی از حدود ۳۵ درصد به ۸۰ درصد افزایش یافت و هنرجویان در خودارزیابی های پایانی، اشتیاق بالاتری برای حضور فعال در کلاس و انجام تکالیف پژوهشی ابراز کردند. اقدام پژوهی حاضر نشان می دهد که با تغییر رویکرد از تدریس سخنرانی محور به یادگیری مشارکتی، کاربردی و معنادار، می توان انگیزه یادگیری را به طور پایدار در هنرستان تقویت نمود و این الگو در هر کلاس و با هر رشته ای قابل اجرا است.

کلیدواژه ها:

انگیزه یادگیری ، اقدام پژوهی ، هنرستان دخترانه ، روش های فعال تدریس