بررسی تطبیقی مضمون خرافه پرستی در دو رمان «ام النذور» اثر عبدالرحمن منیف و «درخت انجیر معابد» اثر احمد محمود

عبدالرحمن منیف از زمره مشهورترین متفکران و رمان نویسان جهان عرب به شمار می آید؛ مضامین بیشتر آثار وی مسائل سیاسی، اجتماعی جامعه اوست که وی را از جمله نویسندگان رئالیست قرار داده است. احمد محمود نیز از نویسندگان سرشناس جنوب ایران است که آثارش جلوه گر بسیاری از جریان ها و رویدادهای اجتماعی و تاریخی ایران معاصر است. درون مایه آثار او تجلی گر سبک واقع گرایی اوست هرچند که در رمان «درخت انجیر معابد» با تلفیق واقعیت و فرا واقعیت، شیوه نوینی در سبک داستان-نویسی خرافه پرستی ارائه کرده است. موضوع اصلی دو رمان بر حول محور سنت هایی است که بر محور درختی مقدس و حاجت دهنده به باور مردم می چرخد. در هر دو رمان دیده می شود که چگونه عوام به این درخت ها و معجزه هایشان اعتقاد دارند و مردم خاص نیز گاه به دلایلی همسو با این عوام حرکت می-کنند؛ هرچند که در دو رمان مخالفانی از میان روشنفکران هر دو جامعه برای این گونه خرافات تصویر شده است. این پژوهش ابتدا به بررسی موضوع دو رمان پرداخته و با تکیه بر مکتب تطبیقی آمریکایی به بررسی نقاط مشترک و مورد اختلاف دو نویسنده اشاره شده است. بنابراین با توجه به بسترهای کما بیش مشترک باوری، فرهنگی، فکری و سیاسی ایران و جهان عرب به نظر می رسد هر دو رمان تا اندازه ای از لحاظ مضمون همسو یا هم جهت می باشند. هردو نویسنده با بازتاب موضوعاتی چون خرافه، فقر، جهل، بیسوادی و ... به نوعی در روشنگری مردم جامعه خود در تلاشند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع نوشتاری، انجام گرفته است.