تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی بر خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی نوجوانان

گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش، به ویژه در سال های اخیر، توجه پژوهشگران را به پیامدهای روان شناختی و تربیتی این فناوری ها برای نوجوانان جلب کرده است. نوجوانی دوره ای حساس در شکل گیری باورهای تحصیلی و انگیزشی است و خودکارآمدی تحصیلی به عنوان یکی از مهم ترین پیش بینی کننده های عملکرد تحصیلی، نقشی کلیدی در موفقیت آموزشی این گروه سنی ایفا می کند. هدف این مقاله، ارائه تصویری جامع و انتقادی از شواهد موجود درباره تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی بر خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی نوجوانان است. این پژوهش با رویکرد مروری روایتی انجام شد و مطالعات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ از پایگاه های معتبر علمی گردآوری، غربالگری و به صورت کیفی تحلیل شدند. تحلیل مضمونی یافته ها نشان داد که ابزارهای هوش مصنوعی از طریق شخصی سازی محتوا، بازخورد فوری و فراهم سازی تجربه های موفقیت آمیز، می توانند خودکارآمدی و انگیزش تحصیلی نوجوانان را تقویت کنند و در بسیاری از موارد به بهبود عملکرد تحصیلی منجر شوند. در عین حال، شواهدی از پیامدهای متناقض بر استقلال یادگیری و خودتنظیمی مشاهده شد، به گونه ای که طراحی نامناسب یا استفاده افراطی از این ابزارها می تواند تفکر عمیق و حل مسئله مستقل را تضعیف کند. افزون بر این، چالش هایی مانند کاهش تعامل انسانی، شکاف دیجیتالی و نگرانی های مرتبط با حریم خصوصی داده ها به عنوان موانع مهم مطرح شدند. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که تاثیر هوش مصنوعی بر خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی نوجوانان ماهیتی چندبعدی و وابسته به زمینه دارد و تحقق مزایای آن مستلزم طراحی آموزشی آگاهانه، نقش فعال معلمان و توجه به عدالت آموزشی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، خودکارآمدی تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، نوجوانان ، یادگیری تطبیقی