نقش طرحواره های ناسازگار اولیه در شکل گیری و تداوم رفتارهای اعتیادی

هدف: اعتیاد و سوءمصرف مواد، پدیده ای چندبعدی است که فراتر از وابستگی فیزیولوژیک، ریشه در ساختارهای عمیق شخصیت دارد. هدف از نوشتار حاضر، تبیین نقش طرحواره های ناسازگار اولیه (EMS) در شکل گیری، تداوم و چرخه عود رفتارهای اعتیادی بر اساس مدل نظری جفری یانگ است.روش: این پژوهش با رویکردی تحلیلی-پژوهشی، به بررسی حوزه های پنج گانه طرحواره ای و تاثیر آن ها بر رفتارهای خودتخریبی می پردازد. در این راستا، نقش طرحواره های حوزه ی «بریدگی و طرد» به عنوان هسته اصلی درد هیجانی و طرحواره ی «خویشتن داری ناکافی» به عنوان عامل نقص در مهار رفتار مورد واکاوی قرار گرفته است. همچنین، مفهوم «ذهنیت های طرحواره ای» به ویژه ذهنیت «محافظ جداشده» برای تبیین مکانیسم اجتناب هیجانی در اعتیاد تحلیل شده است.یافته ها: تحلیل ها نشان می دهند که رفتارهای اعتیادی اغلب به عنوان یک «راهبرد مقابله ای اجتنابی» و نوعی «خوددرمانی» برای خاموش کردن دردهای ناشی از طرحواره هایی همچون نقص/شرم، محرومیت هیجانی و رهاشدگی عمل می کنند. تداوم اعتیاد نه صرفا به دلیل لذت جویی، بلکه به دلیل ناتوانی ذهنیت «بزرگسال سالم» در مدیریت تکانه های «کودک آسیب پذیر» و مقابله با سرزنش های «والد تنبیه گر» صورت می گیرد.نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش، مداخلات درمانی که صرفا بر لایه های رفتاری و قطع مصرف تمرکز دارند، به دلیل نادیده گرفتن زیربناهای طرحواره ای، با نرخ بالای عود مواجه می شوند. بهبودی پایدار مستلزم «شفای طرحواره ای» از طریق تکنیک هایی همچون «بازوالدگری محدود» و «تصویرسازی ذهنی» است تا با ترمیم زخم های دلبستگی اولیه، نیاز مراجع به استفاده از مواد به عنوان مسکن روانی مرتفع گردد.

کلیدواژه ها:

طرحواره های ناسازگار اولیه ، رفتارهای اعتیادی