مروری جامع بر تحریک جریان مستقیم ترانس کرانیال (tDCS): مکانیسم ها، کاربردهای بالینی و چالش های پیش رو

تحریک جریان مستقیم ترانس کرانیال (tDCS) به عنوان یک روش غیرتهاجمی و ایمن برای تعدیل فعالیت نورونی، در سال های اخیر توجه گسترده ای در حوزه های علوم اعصاب، روان پزشکی و توانبخشی به خود جلب کرده است. این روش با اعمال جریان الکتریکی ضعیف به نواحی خاصی از مغز، به تنظیم تحریک پذیری نورونی کمک می کند هدف این مقاله مروری، بررسی جامع و نظام مند پژوهش های اخیر پیرامون tDCS با تمرکز بر مکانیسم های اثر، کاربردهای بالینی، چالش های اجرایی و مسیرهای آینده تحقیقاتی است. در این مرور،۲۰ مقاله از مقالات منتشرشده در پایگاه های معتبر علمی نظیر PubMed، Scopus و Web of Science طی دو دهه اخیر (۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴) مورد بررسی قرار گرفته اند ۱۵ مقاله انتخاب شد . مقالات انتخاب شده شامل مطالعات تجربی، کارآزمایی های بالینی، مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزهایی هستند که به ارزیابی اثرات tDCS بر عملکردهای شناختی، اختلالات روان پزشکی و شرایط نورولوژیک پرداخته اند. شواهد نشان می دهند که tDCS می تواند با تعدیل تحریک پذیری قشر مغز، بهبودهایی در کارکردهای شناختی مانند حافظه، توجه و تصمیم گیری ایجاد کند. همچنین، این روش در درمان اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب، اسکیزوفرنی، درد مزمن، سکته مغزی و اختلالات شناختی موثر گزارش شده است. با این حال، ناهمگونی در طراحی مطالعات، تفاوت در پارامترهای تحریک و پاسخ های متغیر افراد به مداخله، از چالش های اساسی در این حوزه به شمار می روند. tDCS ابزاری نویدبخش در تحقیقات علوم اعصاب و کاربردهای بالینی است، اما برای ارتقاء کارایی و اثربخشی آن، نیاز به استانداردسازی پروتکل ها، درک بهتر از مکانیسم های زیربنایی و بررسی تاثیرات بلندمدت وجود دارد. تحقیقات آینده باید به سمت شخصی سازی مداخلات و ترکیب tDCS با روش های شناختی، روان درمانی و نوروتکنولوژی های دیگر حرکت کند.

کلیدواژه ها:

تحریک جریان مستقیم ترانس کرانیال ، tDCS ، تحریک مغزی غیرتهاجمی ، اختلالات روان پزشکی