مقایسه تاثیر مداخلات مثبت نگر و رفتاردرمانی شناختی بر افزایش خوش بینی در نوجوانان

نوجوانی دوره ای حساس و حیاتی در شکل گیری نگرش ها و باورهای فردی است که سلامت روانی و توانمندی های روان شناختی را تحت تاثیر قرار می دهد. خوش بینی، به عنوان انتظار کلی برای نتایج مثبت در زندگی، نقش مهمی در ارتقای انعطاف پذیری، کاهش اضطراب و افسردگی، افزایش انگیزه تحصیلی و بهبود تعاملات اجتماعی نوجوانان دارد. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند و مقایسه ای مطالعات انجام شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، تاثیر مداخلات مثبت نگر (PPIs) و رفتاردرمانی شناختی (CBT) بر افزایش خوش بینی در نوجوانان را بررسی کرده است. بر اساس مرور ۲۰ مطالعه منتخب، نتایج نشان می دهد که PPIs عمدتا اثرات سریع و هیجانی بر افزایش خوش بینی دارند، در حالی که CBT با اصلاح ساختارهای شناختی منفی، تغییرات پایدارتر و عمیق تری ایجاد می کند. بررسی های ترکیبی حاکی از آن است که تلفیق PPIs و CBT، با هم افزایی مسیرهای هیجانی و شناختی، موثرترین روش برای افزایش خوش بینی نوجوانان است. علاوه بر این، بستر اجرای مداخلات، جنسیت و تفاوت های فرهنگی در میزان اثربخشی مداخله نقش دارند. یافته ها نشان می دهد که برنامه های مدرسه محور، خانواده محور و دیجیتال، به ویژه آنهایی که ترکیبی از تکنیک های مثبت نگر و شناختی را ارائه می کنند، می توانند مسیر موثری برای پرورش نگرش مثبت و تاب آوری در نوجوانان فراهم نمایند. پژوهش های آینده می توانند با تمرکز بر اثرات بلندمدت، تفاوت های فرهنگی و روش های دیجیتال و بازی محور، به توسعه مداخلات اثربخش تر کمک کنند.

کلیدواژه ها:

خوش بینی ، نوجوانان ، مداخلات مثبت نگر ، رفتاردرمانی شناختی ، سلامت روان ، مرور نظام مند