بازسازی شناختی ، وجودی هویت و تبیین فرآیند معناسازی شادکامی اصیل در نوجوانان دارای اختلالات یادگیری خاص : یک رویکرد یکپارچه رفتارشناختی و روان شناسی مثبت نگر

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین فرآیند معناسازی شادکامی اصیل در نوجوانان دارای اختلالات یادگیری خاص از منظر یکپارچه رفتارشناختی و روان شناسی مثبت نگر انجام شد. روش: مطالعه با رویکرد کیفی و به روش نظریه زمینه ای اشتراوس و کوربین (۲۰۱۵) اجرا گردید. ۱۸ نوجوان ۱۲ تا ۱۸ سال (۹ دختر و ۹ پسر) دارای تشخیص رسمی اختلال یادگیری خاص و سطوح بالای شادکامی اصیل از سه استان تهران، اصفهان و مشهد به روش نمونه گیری هدفمند و سپس نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق ۳۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق، مشاهده مشارکتی و یادداشت های میدانی گردآوری و به صورت هم زمان در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار پژوهش با معیارهای لینکلن و گوبا و ممیزی خارجی کامل تامین شد. یافته ها: پدیده مرکزی «از ناتوانی تا هویت شادمان: بازسازی شناختی-وجودی خویشتن از طریق تبدیل تهدید به فرصت رشد» بود. شرایط علی (ناکامی تحصیلی مکرر و برچسب زنی)، شرایط زمینه ای (فرهنگ نمره محوری و ارزش های مذهبی)، و شرایط مداخله گر (حمایت بی قیدوشرط خانواده و معلم آگاه) زمینه ساز بحران و سپس گذار شدند. راهبردهای اصلی شامل بازتعریف موفقیت، کشف و سرمایه گذاری بر جزیره های توانمندی غیرتحصیلی، روایت سازی مثبت از ناتوانی (هدیه الهی/عامل رشد)، مقابله فعال با پذیرش رادیکال و شوخ طبعی، و ایجاد شبکه روابط پشتیبان بود. پیامد نهایی، شادکامی اصیل پایدار، تاب آوری بالا و هویت یکپارچه مثبت بود. نتیجه گیری: شادکامی اصیل در این نوجوانان نه «با وجود» اختلال یادگیری، بلکه «به مدد» تجربه پردازش شده و بازسازی شده آن شکل می گیرد. یافته ها مبنای مداخلات نقاط قوت محور و بازسازی روایت شخصی در مراکز مشاوره و آموزش و پرورش را فراهم می آورند.

کلیدواژه ها:

شادکامی اصیل ، اختلالات یادگیری خاص ، نوجوانان ، نظریه زمینه ای ، بازسازی شناختی