جایگاه نقد به طور اعم در ادبیات دل انگیزی فارسی

ادبیات دل انگیز فارسی، که جوهر آن بر پایه ی عاطفه، شهود و زیبایی در زبان شکل گرفته است، همواره در معرض نوعی خوانش ذوقی و احساسی قرار داشته و کمتر رویکردی انتقادی منسجم در برابر آن اتخاذ شده است. پژوهش حاضر با تکیه بر مبانی نقد ادبی کلاسیک و نوین، به واکاوی جایگاه نقد در این شاخه از ادبیات فارسی می پردازد. بدین منظور، سه سطح از مواجهه ی نقادانه زیباشناسانه، معناشناختی و فلسفی بررسی گردیده و تاثیر رویکردهای غربی و بومی در تحلیل آثار دل انگیز فارسی مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که نقد در ادبیات دل انگیز نه ابزاری برای داوری بلکه فرآیندی برای کشف لایه های پنهان احساس و معناست؛ فرآیندی که میان عقل و دل، نظاره و تجربه ی زیبایی توازن برقرار می سازد. این مطالعه ضمن ارائه ی چارچوبی نظری برای نقادی آثار شاعرانی چون سعدی، حافظ و نیما، پیشنهاد می کند نقد در این قلمرو باید از منطق صنعتی و ارزشی صرف فاصله گیرد و به سوی “فهم زیسته ی زیبایی” حرکت کند.

کلیدواژه ها:

نقد ادبی ، ادبیات دل انگیز فارسی ، زیباشناسی ، معنا و احساس ، تامل نقادانه .