مقایسه کشور ایران با روسیه از نظر سیاست گذاری آموزشی

سیاست گذاری آموزشی یکی از مهم ترین عرصه های سیاست عمومی در جوامع معاصر به شمار می آید؛ زیرا آموزش و پرورش نقشی اساسی در بازتولید اجتماعی، شکل دهی به هویت فرهنگی و تحقق اهداف کلان توسعه ای ایفا می کند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، به مقایسه تطبیقی سیاست گذاری آموزشی در دو کشور ایران و روسیه می پردازد. هدف اصلی پژوهش، تبیین منطق های حاکم بر سیاست گذاری آموزشی، شیوه های حکمرانی و پیامدهای آن ها در حوزه های کلیدی آموزش است. محورهای اصلی تحلیل شامل مبانی ایدئولوژیک سیاست گذاری، ساختار حکمرانی و میزان تمرکزگرایی، سیاست های برنامه درسی، تربیت معلم، آموزش عالی و نظام های ارزیابی کیفیت آموزشی است. روش پژوهش حاضر به روش رویکرد مطالعه تطبیقی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که سیاست گذاری آموزشی در ایران عمدتا در چارچوبی ارزشی–هنجاری و دولت محور صورت بندی می شود و آموزش و پرورش به عنوان ابزاری برای انتقال ارزش ها و حفظ انسجام فرهنگی تعریف شده است. این رویکرد اگرچه به یکپارچگی گفتمانی نظام آموزشی کمک کرده، اما با چالش هایی همچون کاهش انعطاف پذیری، محدود شدن نوآوری آموزشی و فاصله گرفتن سیاست ها از نیازهای متنوع اجتماعی همراه است. در مقابل، سیاست گذاری آموزشی در روسیه در بستر تحولات پساشوروی شکل گرفته و آموزش به عرصه ای برای بازتعریف هویت ملی و تقویت اقتدار دولت تبدیل شده است. اصلاحات آموزشی در این کشور اغلب با اهداف سیاسی و نمادین همراه بوده و میان گرایش به ادغام در نظام آموزشی جهانی و تاکید بر آموزش حاکمیتی و ملی در نوسان است. نتایج مقایسه تطبیقی حاکی از آن است که هر دو کشور با مسئله کیفیت و کارآمدی نظام آموزشی مواجه اند، اما تفاوت در زمینه های تاریخی، سیاسی و اجتماعی موجب شکل گیری رویکردهای متفاوت در سیاست گذاری، اجرا و ارزیابی آموزش شده است. بر این اساس، بهره گیری انتقادی از تجارب تطبیقی و بازاندیشی در منطق های سیاست گذاری آموزشی می تواند به ارتقای کارآمدی و پاسخ گویی نظام آموزشی ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

سیاست گذاری آموزشی ، مطالعه تطبیقی ، ایران ، روسیه ، حکمرانی آموزشی.