نقش خودکارآمدی تحصیلی در بهبود کیفیت یادگیری و ارتقای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی مختلف

خودکارآمدی تحصیلی یکی از سازه های روان شناختی کلیدی است که باور دانش آموز نسبت به توانایی خود در انجام فعالیت های تحصیلی را توصیف می کند و نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، انگیزش، پشتکار و پیشرفت تحصیلی دارد. این مقاله با هدف بررسی ابعاد، مولفه ها و اثرات خودکارآمدی تحصیلی بر فرآیند یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در مقاطع مختلف آموزشی، به تحلیل مفهومی و نظام مند متون علمی ایرانی پرداخته است. بررسی ابعاد خودکارآمدی نشان داد که باور دانش آموز نسبت به توانایی انجام تکالیف، مدیریت زمان، یادگیری مفهومی، تعامل اجتماعی و غلبه بر موانع تحصیلی، از مهم ترین عوامل شکل دهنده این سازه هستند. این ابعاد، از طریق تاثیر بر انتخاب راهبردهای یادگیری، یادگیری خودتنظیمی، انگیزش درونی و تنظیم هیجانی، کیفیت یادگیری را ارتقا داده و یادگیری عمیق و پایدار را تسهیل می کنند. همچنین، خودکارآمدی تحصیلی با پیشرفت تحصیلی در مقاطع مختلف ارتباطی دوطرفه دارد؛ دانش آموزان با خودکارآمدی بالاتر، اهداف تحصیلی چالش برانگیزتری انتخاب می کنند، پشتکار بیشتری نشان می دهند و توانایی مدیریت فشارها و هیجانات تحصیلی خود را دارند. علاوه بر این، عوامل آموزشی مانند شیوه های تدریس و بازخورد معلم، عوامل خانوادگی مانند حمایت عاطفی و سبک فرزندپروری و عوامل مدرسه ای نظیر جو روانی-اجتماعی مدرسه، نقش مهمی در تقویت یا تضعیف خودکارآمدی تحصیلی ایفا می کنند. یافته ها نشان می دهد که توجه هدفمند به توسعه خودکارآمدی تحصیلی می تواند زمینه ساز یادگیری معنادار، عملکرد تحصیلی بالاتر و پرورش دانش آموزان خودباور و انگیزه مند باشد. این نتایج اهمیت طراحی مداخلات آموزشی و تربیتی برای تقویت خودکارآمدی تحصیلی را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، کیفیت یادگیری ، انگیزش تحصیلی