فرصت ها و چالش های استفاده از فناوری واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) در یادگیری تعاملی دانش آموزان۱

تحولات سریع فناوری های نوین، نظام های آموزشی را با ضرورت بازنگری در روش های یاددهی–یادگیری مواجه ساخته است. در این میان، فناوری های واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) به عنوان ابزارهایی نوظهور، ظرفیت های قابل توجهی برای ارتقای یادگیری تعاملی دانش آموزان فراهم کرده اند. هدف مقاله حاضر، بررسی فرصت ها و چالش های استفاده از فناوری های واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در یادگیری تعاملی دانش آموزان است. این پژوهش با رویکرد مروری–تحلیلی انجام شده و با بررسی مطالعات و پژوهش های داخلی مرتبط، ابعاد مختلف کاربرد این فناوری ها در آموزش مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های بررسی ها نشان می دهد که واقعیت مجازی و واقعیت افزوده می توانند با ایجاد محیط های یادگیری تعاملی، غوطه ور و تجربه محور، نقش موثری در افزایش انگیزش، مشارکت فعال و درگیری شناختی دانش آموزان ایفا کنند. این فناوری ها به ویژه در بهبود درک مفاهیم انتزاعی، تسهیل یادگیری تجربی و ایجاد ارتباط معنادار میان محتوای آموزشی و دنیای واقعی موثر هستند. همچنین، قابلیت های VR و AR در شخصی سازی یادگیری و توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان، از دیگر فرصت های مهم این فناوری ها به شمار می رود که می تواند به ارتقای عدالت آموزشی و تقویت خودتنظیمی یادگیرندگان منجر شود. در کنار این فرصت ها، نتایج نشان می دهد که به کارگیری واقعیت مجازی و افزوده در مدارس با چالش هایی همچون هزینه بالای تجهیزات، محدودیت های زیرساختی، کمبود محتوای آموزشی بومی، نیاز به آموزش حرفه ای معلمان و نگرانی های مربوط به سلامت و ایمنی دانش آموزان همراه است. بر این اساس، استفاده اثربخش از این فناوری ها مستلزم برنامه ریزی جامع، سرمایه گذاری هدفمند و طراحی آموزشی مبتنی بر اهداف یادگیری است. در مجموع، مقاله حاضر بر این نکته تاکید دارد که واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، در صورت استفاده آگاهانه و متناسب با بستر آموزشی، می توانند نقش مهمی در تحول یادگیری تعاملی و ارتقای کیفیت آموزش دانش آموزان ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

واقعیت مجازی ، واقعیت افزوده ، یادگیری تعاملی ، فناوری آموزشی