فراتحلیل اثربخشی طرحواره درمانی بر اختلالات اضطرابی از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴

پژوهش حاضر با هدف بررسی کمی و نظام مند اثربخشی طرحواره درمانی بر اختلالات اضطرابی و تلفیق نتایج مطالعات انجام شده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ انجام شد. با توجه به گسترش روزافزون استفاده از رویکرد طرحواره درمانی به عنوان یکی از درمان های نسل سوم شناختی–رفتاری در درمان اختلالات اضطرابی و تاکید آن بر اصلاح طرحواره های ناسازگار اولیه، ضرورت انجام یک فراتحلیل جامع به منظور تعیین اندازه اثر واقعی این مداخله در پژوهش های داخلی احساس می شد. ازاین رو، پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی شامل SID، Magiran، IranDoc، CIVILICA و سایر منابع تخصصی روان شناسی به صورت نظام مند مورد جست وجو قرار گرفت و در نهایت مطالعات واجد شرایط بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. اطلاعات مربوط به این مطالعات در کاربرگ فراتحلیل استخراج و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار CMA ۲ و بر مبنای مدل اثرات تصادفی انجام شد.نتایج فراتحلیل نشان داد که میانگین اندازه اثر کلی طرحواره درمانی بر اختلالات اضطرابی برابر با g = ۰.۸۸۴ است که بر اساس ملاک های کوهن، یک اندازه اثر بزرگ محسوب می شود. همچنین مقدار آماره z = -۹.۳۵۱ به دست آمد که در سطح ۰.۰۰۱ معنادار است. این یافته ها حاکی از آن است که طرحواره درمانی به طور معناداری موجب کاهش نشانه های اختلالات اضطرابی شده و از اثربخشی بالینی قابل توجهی برخوردار است. نتایج نشان می دهد که این رویکرد درمانی با تمرکز بر شناسایی و اصلاح الگوهای شناختی و هیجانی ناکارآمد، تنظیم هیجان، کاهش اجتناب و افزایش احساس امنیت روان شناختی، نقش موثری در بهبود کارکرد روانی افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی ایفا می کند.به طور کلی، فراتحلیل حاضر با ارائه تصویری کمی، منسجم و معتبر از نتایج پژوهش های داخلی طی بیش از یک دهه اخیر، اثربخشی بالای طرحواره درمانی در درمان اختلالات اضطرابی را تایید می کند و می تواند به عنوان مبنایی علمی برای تصمیم گیری بالینی، طراحی پروتکل های درمانی کارآمدتر و هدایت پژوهش های آینده در حوزه درمان های مبتنی بر طرحواره مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فراتحلیل ، طرحواره درمانی ، اختلالات اضطرابی