شکل گیری گروه روشنفکران و نقش سیاسی و اجتماعی آنان در تحولات تاریخ معاصر ایران

پدیدار شدن قشر روشنفکر در ایران، یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخ سده های اخیر است که نقطه عطفی در گذار از سنت به مدرنیته محسوب می شود. روشنفکران به عنوان واسطه های انتقال اندیشه های غربی و بازاندیشی در مبانی فکری بومی، نقش کلیدی در فرآیند دولت سازی، ملت سازی و تحولات ساختاری ایران ایفا کرده اند. این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، روند پیدایش این گروه را از دوره قاجار تا دوران معاصر بررسی کرده و چالش های سیاسی و اجتماعی پیش روی آنان را تحلیل می کند. نتایج نشان می دهد که روشنفکران ایران، برخلاف جوامع غربی، اغلب در تقابل با ساختار سیاسی قدرت بوده و همواره برای ایجاد نهادهای مدنی و حاکمیت قانون تلاش کرده اند.