تحلیل بیبلیومتریک مقالات مرتبط با «جنسیت و حمل ونقل» با استفاده از پروتکل PRISMA

حمل ونقل به عنوان یکی از زیرساخت های کلیدی توسعه اجتماعی و اقتصادی، نقشی اساسی در ارتقای عدالت اجتماعی و کاهش نابرابری ها دارد. بااین حال، تفاوت های جنسیتی در طراحی و استفاده از سیستم های حمل ونقل در بسیاری از کشورها، به ویژه در کشورهای درحال توسعه، نادیده گرفته شده است. در این پژوهش، با استفاده از تحلیل بیبلیومتریک و پروتکل PRISMA، وضعیت مطالعات علمی مرتبط با موضوع «جنسیت و حمل ونقل» بررسی شده است. داده های این پژوهش از پایگاه داده Scopus استخراج و پس از طی مراحل شناسایی، غربالگری و ارزیابی صلاحیت، ۲۰۰ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. نتایج پژوهش نشان داد که تعداد مقالات علمی مرتبط با این حوزه طی سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ روند صعودی داشته است و بیشترین تعداد مقالات در سال ۲۰۲۲ منتشر شده که نشان دهنده افزایش توجه پژوهشگران به این حوزه در سال های اخیر است.تحلیل کلیدواژه ها نشان داد که مفاهیمی نظیر «عدالت جنسیتی»، «حمل ونقل عمومی»، «پایداری» و «دسترسی زنان» از محوری ترین موضوعات پژوهشی در این زمینه بوده اند. همچنین بررسی همکاری های علمی بین المللی نشان داد که پژوهشگران اروپایی، به ویژه از کشورهای بریتانیا و آلمان، بیشترین تاثیر علمی را در این حوزه داشته اند. از نظر منابع علمی، ژورنال های تخصصی نظیر Transport Research Part A، Gender, Place & Culture و Journal of Transport Geography به عنوان مهم ترین منابع انتشار مقالات مرتبط شناسایی شدند.علاوه بر این، پژوهش حاضر شکاف های علمی مهمی را در مطالعات موجود شناسایی کرد که از جمله آن ها می توان به تمرکز محدود پژوهش ها بر کشورهای توسعه یافته و نبود مطالعات گسترده در کشورهای درحال توسعه، کمبود داده های تفکیک شده جنسیتی در تحقیقات حمل ونقل، و نیاز به استفاده از رویکردهای چندرشته ای مانند ترکیب تحلیل های اقتصادی، اجتماعی و شهری برای بررسی جامع تر موضوع اشاره کرد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که توجه به موضوع جنسیت در حمل ونقل، به ویژه در کشورهای درحال توسعه، می تواند به کاهش نابرابری ها، ارتقای عدالت اجتماعی و افزایش امنیت زنان کمک کند. این نتایج برای سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری از اهمیت بالایی برخوردار بوده و می تواند به طراحی سیستم های حمل ونقل عادلانه تر و پایدارتر منجر شود.

کلیدواژه ها:

جنسیت ، حمل ونقل عمومی ، عدالت جنسیتی ، پایداری ، دسترسی زنان ، تحلیل بیبلیومتریک ، پروتکل PRISMA