نقش فعالیت های گروهی در تقویت مهارت های اجتماعی کودکان

پژوهش حاضر با هدف بررسی و واکاوی عمیق نقش بی بدیل و تعیین کننده فعالیت های گروهی در تقویت، توسعه و نهادینه سازی مهارت های اجتماعی کودکان در بستر نظام آموزش و پرورش و محیط های یادگیری انجام پذیرفته است. در عصر حاضر که پیچیدگی های ارتباطی و تعاملات انسانی به بالاترین سطح خود در تاریخ بشریت رسیده است، نیاز به پرورش نسلی که نه تنها از منظر علمی و شناختی، بلکه از حیث هوش هیجانی، توانمندی های ارتباطی و مهارت های حل مسئله در سطح مطلوبی قرار داشته باشند، بیش از پیش احساس می گردد. نظام تعلیم و تربیت به عنوان اصلی ترین نهاد متولی جامعه پذیری پس از نهاد خانواده، رسالتی سنگین در این راستا بر عهده دارد. در این مقاله که با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با استناد به مبانی نظری روانشناسی رشد کودک، نظریات یادگیری اجتماعی (همچون نظریه بندورا و ویگوتسکی) و رویکردهای نوین پدگوژیک تدوین شده است، تلاش گردیده تا ابعاد گوناگون تاثیرگذاری مشارکت جمعی بر روان و رفتار کودکان مورد کنکاش قرار گیرد. فعالیت های گروهی، اعم از بازی های ساختاریافته، پروژه های مشارکتی کلاسی، فعالیت های ورزشی تیمی و برنامه های هنری مشترک، به عنوان یک شبیه ساز قدرتمند از جامعه واقعی عمل می کنند. در این ریزجامعه ها (Micro-societies)، کودکان مفاهیم بنیادینی نظیر همدلی، نوع دوستی، رعایت نوبت، احترام به حقوق دیگران، مسئولیت پذیری، تاب آوری در برابر شکست های گروهی، و مدیریت تعارضات را به صورت عملی و تجربی فرا می گیرند. یافته های این بررسی نشان می دهد که غفلت از کار گروهی و تمرکز صرف بر یادگیری های انفرادی و رقابت جویانه، منجر به پرورش افرادی منزوی، فاقد توانایی کار تیمی و آسیب پذیر در برابر استرس های اجتماعی خواهد شد. همچنین در این مطالعه، به نقش محوری معلمان به عنوان تسهیل گران و هدایت کنندگان این فعالیت ها، ضرورت بازنگری در برنامه های درسی متداول، و اهمیت ایجاد زیرساخت های فیزیکی و روانی مناسب در مدارس تاکید شده است. از سوی دیگر، موانع و چالش های موجود بر سر راه اجرای اثربخش برنامه های گروهی، از جمله کمبود امکانات، تراکم بالای دانش آموزان در کلاس های درس، فقدان آموزش های تخصصی برای مربیان و غلبه تفکر نمره گرایی در نظام آموزشی به تفصیل مورد بحث قرار گرفته و راهکارهای عملیاتی، راهبردی و کاربردی جهت برون رفت از این چالش ها ارائه شده است. در نهایت، این مقاله به عنوان یک راهنمای جامع می تواند مورد استفاده سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس، معلمان، روانشناسان تربیتی و والدین قرار گیرد تا با هم افزایی و درک متقابل، بستر مناسبی را برای شکوفایی همه جانبه کودکان این مرز و بوم فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: فعالیت های گروهی ، مهارت های اجتماعی ، آموزش و پرورش ، رشد شناختی و عاطفی ، یادگیری مشارکتی ، جامعه پذیری کودکان ، روانشناسی تربیتی.