امیدآفرینی در دانش آموزان با رویکرد فرهنگ ایرانی و اسلامی

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی بومی امیدآفرینی در دوره آموزش مبتنی بر فرهنگ ایرانی–اسلامی انجام شد. در سال های اخیر، کاهش انگیزش تحصیلی، افزایش اضطراب آموزشی و افت تاب آوری در میان دانش آموزان ، ضرورت بازاندیشی در رویکردهای تربیتی مدارس را برجسته ساخته است. امید به عنوان سازه ای شناختی–انگیزشی و یکی از مولفه های کلیدی سلامت روان، نقش تعیین کننده ای در پیشرفت تحصیلی و شکل گیری هویت مثبت کودکان دارد. با وجود اهمیت این مفهوم، چارچوب های موجود عمدتا مبتنی بر نظریه های غربی بوده و کمتر با مبانی فرهنگی و دینی جامعه ایران تلفیق شده اند.روش پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و استنباط نظری است. در این راستا، ابتدا مفهوم امید در روان شناسی مثبت نگر، به ویژه در نظریه امید Charles R. Snyder بررسی شد. سپس جایگاه امید در منابع اسلامی، شامل قرآن کریم و روایات، تحلیل گردید. در نهایت با تلفیق یافته ها، الگوی بومی امیدآفرینی در چهار بعد شناختی، عاطفی، معنوی و رفتاری طراحی شد.نتایج نشان داد امید در نظام تربیتی ایرانی–اسلامی مفهومی چندبعدی است که علاوه بر هدف گذاری و برنامه ریزی، بر توکل، صبر فعال، اعتماد به وعده الهی و تلاش مستمر تاکید دارد. مدل پیشنهادی می تواند چارچوبی کاربردی برای معلمان دوره در جهت تقویت انگیزش، تاب آوری و هویت مثبت دانش آموزان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

امیدآفرینی ، آموزش ، فرهنگ ایرانی–اسلامی ، تاب آوری ، انگیزش تحصیلی ، تربیت اسلامی