هوش مصنوعی و عدالت آموزشی: فرصت ها و چالش های بهره گیری از فناوری های نوین در آموزش عمومی

تحولات پرشتاب فناوری در دهه های اخیر، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادین مواجه ساخته است و در این میان، هوش مصنوعی به عنوان یکی از برجسته ترین دستاوردهای علمی و فناورانه، نقشی کلیدی در بازاندیشی فرآیندهای یاددهی–یادگیری ایفا می کند. آموزش عمومی به عنوان بستر اصلی پرورش شهروندان آینده، بیش از هر مقطع دیگری نیازمند بهره گیری آگاهانه و هدفمند از این فناوری هاست تا بتواند کیفیت آموزشی را ارتقا داده و عدالت آموزشی را محقق سازد. در یک سو، هوش مصنوعی با فراهم سازی ابزارهایی چون سیستم های یادگیری تطبیقی، پلتفرم های شخصی سازی آموزش، و تحلیل کلان داده های تحصیلی، فرصت های بی سابقه ای برای ایجاد برابری در دسترسی به آموزش، افزایش کارآمدی معلمان و ارتقای سطح یادگیری دانش آموزان فراهم می آورد. در سوی دیگر، چالش هایی همچون شکاف دیجیتال، تبعیض الگوریتمی، کمبود زیرساخت های فناورانه، ملاحظات اخلاقی و تهدیدهای ناشی از تمرکززدایی نقش معلم، می توانند تحقق عدالت آموزشی را با مانع روبه رو سازند. این مقاله مروری با هدف بررسی ابعاد مختلف فرصت ها و چالش های بهره گیری از هوش مصنوعی در آموزش عمومی، به تحلیل نظام مند یافته های پژوهش های داخلی و بین المللی پرداخته و نشان می دهد که تحقق عدالت آموزشی در پرتو هوش مصنوعی مستلزم سیاست گذاری دقیق، سرمایه گذاری پایدار در زیرساخت ها، آموزش معلمان، و تدوین چارچوب های اخلاقی و حقوقی روشن است. بر این اساس، مقاله حاضر تلاش می کند تصویری جامع از ظرفیت ها و محدودیت های هوش مصنوعی در مسیر تضمین کیفیت و عدالت آموزشی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، عدالت آموزشی ، کیفیت آموزش ، آموزش عمومی ، فرصت ها و چالش ها ، فناوری های نوین.